Kategorie materiałów Ekonomia

Przedmiot: Rosja a integracja w Europie Wróć do kategorii

Mechanizm funkcjonowania gospodarki centralnie planowanej i jej rozwoju

plik Pobierz Mechanizm funkcjonowania gospodarki centralnie planowanej i jej rozwoju.txt

Mechanizm funkcjonowania gospodarki centralnie planowanej i jej rozwoju.
(ujęty w książce w 9 pkt.) 1) decyzje dot. produkcji i nakładów podejmowane były na podstawie nakazów planistycznych. 2) decyzje o alokacji zasobów były decyzjami politycznymi (obrona największym priorytetem). 3) uznano, że materialne stymulowanie pracy wpływa na jej wydajność. 4) szczególne znaczenie miał podatek obrotowy – za jego pomocą starano się zmniejszyć stale odradzający się stan nierównowagi na rynku dóbr konsumpcyjnych – doprowadzano do sytuacji w której konsumenci kupowali taką ilość produktów jaką obejmował plan. 5) ceny ustalane były przez planistów, a nie przez przedsiębiorstwa (usztywnione na długi okres) 6) 7) aparat planistyczny ZSRR nie był zdolny określić wszystkich przedsięwzięć we wszystkich przedsiębiorstwach – zatrudniano menadżerów w zamian za wysokie premie do wykonywania planów. 8) zadania planistycznie formułowano ilościowo pomijając str. jakościową. 9) w sumie cały system zaprojektowany był, aby realizować cele planistów i przywódców państwowych.

‘pierestrojka’
Kiedy Gorbaczow doszedł do władzy ZSRR był wielkim scentralizowanym supermocarstwem (15 republik związkowych, 20 republik autonomicznych – ponad 100 narodów i narodowości). Geopolityczną strukturę Zw. R. zbudowano na podstawach narodowych gdzie kryterium terytorialne odgrywało w niej rolę podrzędną – wchodzące w skład republiki od samego początku mogły być republikami wielonarodowymi. To w rezultacie przy sprzeciwie republik wobec władz centralnych nabierały cech narodowościowych, a w skrajnych przypadkach – nacjonalistycznych. Republiki domagały się odłączenia i autonomii.
Gorbaczow zorganizował powszechne referendum chcąc zachować odnowione państwo do którego wejdą równoprawne i suwerenne republiki. Uczestniczący opowiedzieli się za jego zachowaniem oprócz mieszkańców Litwy, Łotwy, Estonii, Mołdawii i Armenii.
Gorbaczow stworzył zmodyfikowany wariant reformatorskiego programu „Zgoda na szansę” dodatkowa przewidujący wielomiliardowe kredyty dolarowe oraz inne wkłady Zachodu w reformującą się gospodarkę rosyjską – jednak ten pomysł się nie powiódł.
Postawa Federacji Rosyjskiej, największej republiki, w której od 1991 r. prezydentem był Jelcyn, wobec dezintegracji ZSRR stała się odrębnym i poważnym problemem.
Doszło do rywalizacji radykalizmu Jelcyna i wielkość Federacji zmusiła Gorbaczowa do rezygnacji z państwa federalnego. Wraz z 8 republikami chciał on utworzyć Zw. Suwerennych Państw ale na podpisanie porozumienia nie stawili się przedstawiciele Ukrainy, a bez niej uruchomienie związku stało się niemożliwe. Natomiast 8.12.1991r. w Puszczy Białowieskiej doszło do spotkania 3 republik związkowych: Białorusi, Rosji i Ukrainy – ustalono, że ZSRR przestaje istnieć, a moc uzyskuje „Porozumienie o utworzeniu Wspólnoty Niepodległych Państw”. Dalsze reformy gospodarcze odbywały się już w ramach suwerennych państw poradzieckich. (koniec pierestrojki)

„terapia szokowa”
Po rozpadzie ZSRR jego gospodarka została rozczłonkowana i podzielona między państwa WNP. Przyjęto, że wszystkie dobra materialne i niematerialne na danym obszarze republiki stają się jej własnością i to one przejmują nad nią kontrolę.
Federacja Rosyjska stała się największym suwerennym państwem poradzieckim. Jednak po przystąpieniu do nowego etapu rosyjskich reform gospodarka wykazywała tendencje stagnacji. Zapowiadanej poprawy ludność nie odczuwała – brakowało towarów, a ich ceny rosły. Kontynuacja zapoczątkowanego w połowie lat 80. za Gorbaczowa ‘przechodzenia od planu do rynku’ zamiast zbliżać oddalała Rosję. Brakowało polityki i reform, które zahamowały by regres gospodarki, a ludności poprawiły byt.
Jelcyn (podobnie jak Gorbaczow) nie był ekonomistą zdecydował oddać zadanie opracowania nowej koncepcji ratowania gospodarki w ręce młodych ekonomistów.
liberalizacja, prywatyzacja i deregulacja –
Konsensus Waszyngtoński stał się w tym czasie na Zachodzie uniwersalną wytyczną dla wszystkich reformujących się krajów obozu socjalistycznego pomimo iż kraje zachodnie dochodziły do kapitalizmu różnorodnymi drogami. Wg tego uniwersalnego wzorca ‘złotych reguł’ młodzi rosyjscy ekonomiści uznali w aspekcie stabilizacji kraje za jednakowe, a polska ‘terapia szokowa’ była dla nich wzorem już z samego faktu, że pochodziła z zachodnich źródeł. Gdy tymczasem ‘terapia szokowa’ w Polsce miała charakter kryzysogenny, inflacyjny i wzrosło bezrobocie (w latach 1990-1991 PKB zmniejszył się o 18%, ceny artykułów wzrosły najpierw o 18%, a potem jeszcze o 70%, PKB zmniejszył się o 18%) i mimo tych ostrzeżeń płynących z W-wy rosyjscy reformatorzy rozpoczęli ‘terapię szokową’ u siebie.

Liberalizacja rynku miała się zacząć od uwolnienia cen i uniezależnienia BC od rządu. Liberalizację wspierać miała polityka finansowa – ograniczając wydatki rządowe i obniżając podatki. Rynek był deficytowy –spadek produkcji = brak towarów. Niewykorzystane pieniądze społeczeństwo deponowało w bankach, obligacjach rządowych lub trzymało je w domach przez co ceny zaczęły rosnąć. Uwolnienie cen musiało doprowadzić do inflacyjnej eksplozji. ‘Nadmierna ilość pieniądza w obiegu powoduje wzrost cen, a jego wycofanie z obiegu przyczynia się do ich spadku’. Ceny towarów i usług konsumpcyjnych zwiększyły się aż 68 razy (w Polsce 12) co spowodowało spustoszenie w życiu gosp. i społ. Dopiero w 1993r. Rosja wycofała z obiegu ruble zamieniając je na nowe banknoty, a to oznacza, ze do tego czasu wszystkie republiki wciąż rozliczały się rublem. Z racji ‘czarnej kasy’ rosyjski system bankowo finansowy wkroczył na drogę bezprawia. BC nie był w stanie określić nadmiaru rubli. Stąd trudno było ustalić ile pozostawić rubli na rynku dla skutecznego  zwalczania inflacji. Co gorsze w efekcie działań, na rynku zabrakło pieniędzy do obsługi transakcji wymiennych i możliwa do wykupienia była zaledwie 1/3 produkcji jaką była w stanie dostarczyć rosyjska gospodarka. Tak na szeroką stale rozwinęła się wymiana barterowa, co w dalszym ciągu odsuwało Rosję od rynku autentycznego.
Konsekwencją deficytu  rublowego stała się dolaryzacja rynku rosyjskiego, gdzie w efekcie więcej było dolarów niż rubli.
Władze państwowe opóźniały wypłaty, renty i emerytury nawet do pół roku. Ratując rynek przed inflacją  został on ‘zarżnięty’. Inflacja w Rosji długo jeszcze była trzycyfrowa.
Konkludując – monetaryzm nie pasował do warunków rosyjskich - jego nadgorliwe i szablonowe wdrażanie przyniosły odwrotne skutki od zamierzonych.

Deregulacja – proces pozbawienia państwa możliwości bezpośredniego interweniowania – ograniczenia do minimum – w działalność gospodarczą. Rosyjscy reformatorzy przyjęli neoliberalne zasady uznając, że: - gospodarka wolnorynkowa to samoczynne mechanizmy, które są w stanie utrzymać ją w równowadze, - państwo dysponujące niepełna i spóźniona informacją nie ma możliwości podejmowania skutecznych decyzji, - prywatni przedsiębiorcy ponoszą odpowiedzialność na własny rachunek i ryzyko w przeciwieństwie do rządu, - interwencja państwa utrudnia wolną konkurencję i obniża efektywność gospodarowania.
W rzeczywistości okazało się, że niedosyt władzy państwowej oraz jej niezdolność do ingerencji stanęła na drodze wprowadzanych reform. Po rozpadzie Zw. R. władze rosyjskie były zdezorganizowane i słabe. Zabrakło ochrony wolnej i uczciwej konkurencji, przestrzegania prawa, zwalczania przestępczości oraz porządku publicznego.
Jelcyn rozstrzelał  demokratycznie wybrany parlament – władza wykonawcza obaliła ustawodawczą, której prawnie podlegała, co jeszcze bardziej naruszyło stabilność władz rosyjskich. Kolejne republiki zaczęły domagać się suwerenności. Nasiliła się zorganizowana przestępczość, łapówkarstwo, przekupstwo i kontrabanda do czego włączali się również funkcjonariusze państwowi. Rosja (w latach 90.) pogrążyła się w kryzysie.

Prywatyzacja majątku państwowego zapoczątkowana przez gorbaczowską ‘pieresrojkę’ to również prywatyzacja niejawna, która miała również miejsce, włączała do prywatyzacji zgromadzone zarówno legalnie jak i nielegalnie kapitały. Powszechna prywatyzacja w Federacji Rosyjskiej zapoczątkowana została w 1992r. Do kierowania działalnością prywatyzacyjną powołano Komitet Zarządzania Majątkiem Państwowym, na czele z późniejszym wicepremierem, który początkowy był zwolennikiem prywatyzacji drogą sprzedaży majątku państwowego za pieniądze. Pod presją opinii publicznej skorygował ją na rzec prywatyzacji czekowej i holdingowej.
W prywatyzacji czekowej wszyscy obywatele dostawali imienne świadectwa (czeki) nominalnej wart. 10 tys. rubli stwierdzające prawo do części bezpłatnie rozdzielonej własności państwowej. Czeki można było wymieniać na akcje prywatyzowanych obiektów państwowych . Prywatyzowane przedsiębiorstwa przekształcono w spółki akcyjne – posiadacze czeków po wymianie na akcje stawali się ich współwłaścicielami. Czeki były bezimienne i dopuszczone do obrotu na wtórnym rynku. Redystrybucja czeków odbywała się na dużą skalę. Ludzie masowo sprzedawali swoje czeki pilnie potrzebując pieniędzy na zakup podstawowych i niezbędnych środków do życia (za bezcen). Skupu mogły dokonać osoby zainteresowane maksymalizacją swoich udziałów w prywatyzowanych przedsiębiorstwach. Ponadto uruchomiono  fundusze inwestycyjne, które do połowy 1993r. skupiły 1/6 wszystkich czeków prywatyzacyjnych. Tak tworzono elitarną władzę kapitalistów + ‘czerwoni dyrektorzy’.
Równolegle z prywatyzacją czekową dokonywano holdingowej. Kontrolny pakiet akcji formalnie pozostawał w rękach państwa. Z poszczególnych przedsiębiorstw tworzono duże korporacje. Głównie w przemyśle naftowym, gazowym i zbrojeniowym. Kompanie były zintegrowane z przedsiębiorstwami przetwórczymi i handlowymi. Gazprom przekształcono w Rosyjską Spółkę Akcyjna Gazprom sprawującą kontrole nad wydobyciem i dystrybucją gazu + eksport.

 

Wkuwanko.pl jako podmiot świadczący usługę hostingu materiałów edukacyjnych nie ponosi odpowiedzialności za ich zawartość.

Aby zgłosić naruszenie prawa autorskiego napisz do nas.

ikona Pobierz ten dokument

Wróć do kategorii

wkuwanko.pl

Wasze komentarze: dodaj komentarz

  • Nie ma jeszcze komentarzy do tego materiału.

Materiały w kategorii Rosja a integracja w Europie [8]

  • podgląd pobierz opis Budowa rurociągowa oraz rola rurociągów
  • podgląd pobierz opis Geneza reform rynkowych w Rosji
  • podgląd pobierz opis Jaki wpływ miała II wojna światowa na załamanie demograficzne w Rosji w l...
  • podgląd pobierz opis Kryzys energetyczny Ukraina – Rosja
  • podgląd pobierz opis Mechanizm funkcjonowania gospodarki centralnie planowanej i jej rozwoju
  • podgląd pobierz opis Rosja - dane - ściąga ŚCIĄGA
  • podgląd pobierz opis Wymiana handlowa między Rosją a WNP
  • podgląd pobierz opis Wymiana handlowa Polska - Rosja
[ Misja ] [ Regulamin ] [ Kontakt ] [ Reklama ]   © wkuwanko.pl 2008-2019 właściciel serwisu SZLIFF

Partnerzy: matzoo.pl matmag.pl batmat.pl onlinefm.pl pisupisu.pl Matematyka radio online