Kategorie materiałów Ekonomia

Przedmiot: Organizacje Międzynarodowe Wróć do kategorii

Gospodarka Europy i Polski w wiekach średnich - ściąga

plik Pobierz Gospodarka Europy i Polski w wiekach srednich - sciaga.doc

1.GOSPODARKA EUROPY I POLSKI W WIEKACH ŚREDNICH
W swojej pracy przedstawię zmiany gospodarcze zachodzące na terenie Europy i Polski w średniowieczu. Po pierwsze chciałabym scharakteryzować społeczeństwo Europy feudalnej. Stosunki feudalne tworzyły się wraz z upadkiem systemu niewolniczego. W gospodarce feudalnej dominowało rolnictwo. Natomiast podstawową formą systemu feudalnego był system lenny, który stworzył „drabinę feudalną”. Polegał on na nadawaniu przez właścicieli ziemskich posiadłości możnym osobom. Nadawca lenny nazywał się seniorem a przyjmujący je wasalem. Senior odbierał od swoich wasali hołd, czyli uroczystą przysięgę wierności i posłuszeństwa w zamian za opiekę. Wasal także mógł nadać ziemię i uzyskać w ten sposób swoich wasali. System ten przyczyniał się do osłabienia władzy centralnej i utrzymywania się rozdrobnienia feudalnego.
Ziemia była podstawowym środkiem produkcji i dla feudała i dla użytkującego ją chłopa. Istniała, zatem podwójna własność ziemi charakterystyczna tylko dla feudalizmu. W skutek braku pełnej wartości ziemi, chłopi musieli za jej użytkowanie świadczyć wiele powinności na rzecz feudała, czyli tzw. rentę feudalną. Dla feudała renta była podstawowym dochodem i źródłem utrzymania. Wyróżnia się trzy rodzaje rent: naturalna-jest to danina w naturze; odrobkowa- jest to robocizna na rzecz gospodarstwa pańskiego i renta czynszowa, czyli opłaty pieniężne. Oprócz świadczenia renty chłop był również przynależny do pana na trzy sposoby: gruntowo- przynależność ta dotyczyła wszystkich i wynikała ze zwierzchności pana nad własnością gruntu; osobiście- chłop był własnością pana, który mógł na stałe przywiązać go do ziemi i sądowo- pan miał prawo do sądzenia swoich poddanych, a było to wynikiem przejścia sądownictwa z rąk władny do rąk feudałów.
Feudalizm, więc zmuszał chłopów do wykonywania pracy na rzecz pana i świadczenia mu powinności w postaci darowizny i robocizny. Był on drastycznym ograniczeniem wolności co pociągnęło za sobą powtarzające się w wielu krajach powstania chłopskie. Za kolebkę feudalizmu uważa się państwo Franków i tylko tam występował on w klasycznej postaci. W innych państwach występowały inne jego formy.
 Kolejną zmianą był rozwój produkcji rolnej, i tak największym udoskonaleniem  średniowiecznego rolnictwa było zastosowanie trójpolówki. W tym systemie ziemia była podzielona na trzy części, obsiewana w jednej części zbożem ozimym, w drugiej jarym, a trzecia leżała odłogiem. Było to ściśle powiązane z wprowadzeniem ciężkiego pługa na kołach i wykorzystaniu konia jako siły pociągowej. Pług ten był wstanie orać gliniastą ziemię charakterystyczną dla północno-zachodniej Europy.
W średniowiecznym rolnictwie zastosowano również całe mnóstwo wynalazków o mniejszym znaczeniu. Dzięki ulepszonej obróbce metali żelazo stało się bardziej dostępne i tańsze. Znajdowało więc ono zastosowanie w produkcji narzędzi rolniczych. Wykonywano z nich ostrza do pługów, a także proste narzędzia jak motyki, widły czy siekiery. Ulepszono sierp i bronę oraz wynaleziono kosę. Więcej wysiłku wkładano w gromadzenie i przechowywanie nawozu zwierzęcego w celu późniejszego uzyskania gleby. Takie techniki umożliwiły na niektórych terenach wprowadzenie czwórpolówki. W Europie w ciągu całego średniowiecza wprowadzono wiele nowych roślin uprawnych. Jedną z nich było żyto, które stało się podstawowym zbożem chlebowym. Również owies był bardziej dostępny i stał się głównym pożywieniem dla koni. Groch, fasola i soczewica stały się bardziej powszechne i urozmaicały pożywienie. Wiele jarzyn i owoców pochodzących z Afryki i Azji zaklimatyzowało się w Europie.
 Kolejnym ważnym wydarzeniem w wiekach średnich była ekspansja. Ekspansja zewnętrzna Europejczyków spowodowała wielkie zmiany w handlu, które oznaczały zmiany zasięgu geograficznego europejskiej wymiany handlowej, zmiany asortymentu towaru będącego przedmiotem wymiany i zmiany organizacji towarowej.
Handel średniowieczny ograniczał się do basenu  Morza Śródziemnego i Bałtyku oraz dróg lądowych. Po wielkich odkryciach rozwinął się handel transoceaniczny. Na rynki weszły nowe towary kolonialne: herbata, kawa, kakao, tytoń. Wyjątkowego znaczenia nabrał handel czarnymi niewolnikami z Afryki.
Na początku pracy omówiłam typowe społeczeństwo feudalne w średniowiecznej Europie. Teraz chciałabym przedstawić inną formę feudalizmu. Na przykład w Polsce nie doszło do ukształtowania się hierarchii lennej. Władca przejął od wspólnot plemiennych zwierzchnią własność całej ziemi. Własność tę oraz powinności chłopskie przekazywali władcy kościołowi i możnym. Podobnie pełną własność ziemi ograniczoną jedynie obowiązkiem służby wojskowej osiągnęli rycerze. Stan szlachecki był bardzo szczególnie uprzywilejowany, w jego rękach pozostawała władza polityczna, natomiast stan chłopski znajdował się w najgorszej sytuacji, a jego ludność była najbardziej zróżnicowana.
W XII w zaczęto nadawać immunitety np. zwalniające ludność zamieszkałą w majątkach feudałów od określonych danin i posług na rzecz panującego (immunitet skarbowy). Właściciel ziemski obdarzony przywilejem mógł zatrzymać dla siebie wszystkie daniny przysługujące do tej pory księciu. Był więc bardziej zainteresowany dobrze prosperującą gospodarką na swoich ziemiach, gdyż miał z niej wtedy większe dochody. Początkowo immunitety były też korzystne dla chłopa, bo pan dbał o podniesienie jakości gospodarki, jednak z czasem wolność własności chłopskiej zaczęła maleć i chłop stawał się poddanym feudała, który przejmował jego ziemie pozostawiając mu jedynie prawo do jej użytkowania. Chłop świadczył feudałowi pańszczyznę w postaci danin lub świadczył pracę w kilka określonych dni roku.
 W Polsce bardzo ważną rolę odegrało również osadnictwo wiejskie i miejskie na prawie niemieckim. Źródeł osadnictwa na prawie niemieckim należy szukać w rozwoju sił wytwórczych, prowadzących do szerszego włączenia wsi do gospodarki towarowej. Do głównych zasad prawa niemieckiego zaliczano: wolność osobistą osadników, prawo do dziedziczenia posiadanego gruntu i rozporządzania nim przy zachowaniu zwierzchności pana gruntowego oraz autonomię sadową w postaci sądu ławniczego.
Przeniesienie polskiej wsi na prawo niemieckie oznaczało wprowadzenie bardziej rozwiniętych form ustrojowo-prawnych. Istotą prawa niemieckiego było ustanowienie stałych czynszów. Podstawowym świadczeniem na rzecz właściciela stała się renta pieniężna. Upowszechnienie gospodarki czynszowej wpłynęło korzystnie na wzrost wydajności pracy ponieważ chłop był bardziej zainteresowany rezultatami swojej pracy. Zmianie uległ status prawny ludności chłopskiej . Prawo niemieckie obejmowało zespół norm i zwyczajów zapewniających nowym osadnikom czy mieszkańcom osad przenoszonych różne korzyści i przywileje. Chłop osiadły na prawie niemieckim nie był przywiązany do ziemi. Osadnictwo na prawie niemieckim szło w parze ze zwiększeniem powierzchni ziemi uprawnej. Istotnym elementem rozwoju kraju było powiększenie liczby ludności rolniczej w wyniku osadnictwa. Wprowadzenie wydajniejszego systemu produkcji było możliwe dzięki dalszemu usprawnieniu techniki rolnej. W okresie wprowadzenia gospodarki czynszowej zmniejszyło się znaczenie hodowli w majątkach feudalnych, wzrosła natomiast hodowla w majątkach chłopskich. W rezultacie, pomimo szybkiego przyrostu ludności, nastąpiło podniesienie poziomu życia wszystkich klas i środowisk, z jednoczesnym zwiększeniem się różnic między obowiązującymi w nich standardami.
 
2. PRZEMIANY GOSPODARCZE W EUROPIE ZACHODNIEJ W XVI-XVIIIw
W swojej pracy przedstawię przemiany gospodarcze w Europie Zachodniej od XVI do XVIII wieku. Wiek XVI nazywa się „długim wiekiem”. W tym właśnie okresie Hiszpania była przedmiotem zazdrości dla pozostałych krajów Europy. Wydawać się mogło, że to potężne pod względem politycznym imperium opierało się na solidnych podstawach gospodarczych. Mimo, że hiszpańskie zasoby rolnicze nie były najlepsze, kraj ten odziedziczył wypracowany przez Maurów system upraw ogrodowych w Walencji i Andaluzji. Niektóre gałęzie rzemiosła, zwłaszcza produkcja tkanin i wyrobów żelaznych, znajdowały się w stadium rozkwitu. Hiszpanie budowali swoje mocarstwa kolonialne szybko i środkami skrajnej przemocy. Opanowali olbrzymie terytoria: Wielkie i Małe Antyle, Kubę, Meksyk, Peru, Filipiny. Podbite tereny były systematycznie kolonizowane przez ludność napływającą z Europy. W swych posiadłościach Hiszpanie zachłannie eksploatowali przede wszystkim metale szlachetne. Do Hiszpanii płynęły słynne „srebrne floty”. Po wielkich odkryciach geograficznych rozwinął się handel transoceaniczny. Rozwijają się nowe centra handlowe nad Atlantykiem. Pomimo tych sprzyjających okoliczności w gospodarce hiszpańskiej nie osiągnięto postępu, lud hiszpański zapłacił za to wysoką cenę w postaci obniżone stopy życiowej, zwiększyły się klęski głodu, epidemie. Mimo innych czynników, główną odpowiedzialność za upadek Hiszpanii ponoszą jej monarchowie ze względu na nadmierne ambicje oraz krótkowzroczną i nietrafną politykę gospodarczą. Nie było roku by Hiszpania nie była uwikłana w działania wojenne w którejś części Europy. Ponadto monarchowie hiszpańscy przejawiali tendencje do nadmiernej konsumpcji. Poprzez złą politykę Hiszpania od eksportera zboża i tkanin stała się ich importerem. Nie stwarzano również zachęty do rozwoju handlu między koloniami. A gdy przemysł hiszpański zaczął się chylić ku upadkowi, ożywiło to tylko popyt na produkty europejskich rywali Hiszpanii.
W okresie tym popularna była polityka merkantylizmu. Merkantylizm by ł odpowiedzią na nowe przemiany (odkrycia) geograficzne. Podstawowym założeniem merkantylistów było przekonanie, że o bogactwie kraju decydują zgromadzane zasoby kruszców (srebra i złota). Jest to potęga trwała w przeciwieństwie do dóbr żywnościowych, które są nietrwałe. Najwcześniejszy sposób gromadzenia kruszców praktykowany był przez Hiszpanię, nie sprawdził się, gdyż kruszce nie umacniały gospodarki, lecz wyciekały z kraju na zakup dóbr konsumpcyjnych. Dlatego uznano, że celem państwa powinno być uzyskanie dodatniego bilansu w handlu zagranicznym, aby pieniądz kruszcowy ściągać do kraju. Chciano to uzyskać np. poprzez popieranie rozwoju produkcji krajowej, popieranie wzrostu liczby ludności, aktywne kształtowanie gustów i przyzwyczajeń ludności. W nowoczesnych państwach koniecznością stało się zniesienie wewnętrznych komór celnych, ujednolicenie miar i wag, ujednolicenie systemu podatkowego. W celu prowadzenia handlu budowano drogi, kanały żeglugowe, organizowano łączność i komunikację pocztową. Merkantyliści uważali, że państwo powinno być samowystarczalne.
 W XVIIw w krajach Europy środkowowschodniej realizowano odmianę polityki merkantylistycznej zwaną kameralizmem. Kameralizm skupił się jednak na sprawach Fiskalnych. Za główny cel uważano powiększenie dochodów panującego, gdyż pomyślność władcy miała być równoznaczna z pomyślnością kraju.
Natomiast w Francji za panowania Ludwika XVI stosowany był nacjonalizm gospodarczy. Ludwik XVI tworząc silne państwo, odpowiedzialność za decyzje polityczne oraz ich realizację przerzucił na barki swego ministra J.B. Calberta. Próbował on usystematyzować i usprawnić aparat kontroli państwa nad gospodarką, ale nigdy nie odniósł sukcesu. Głównym powodem jego niepowodzenia była niemożność osiągnięcia dostatecznych dochodów z gospodarki, by sfinansować wojny prowadzone przez Ludwika XVI i utrzymać jego liczny, próżniaczy dwór. Calbert skupił przede wszystkim uwagę na polityce przemysłowej. Popierano własny przemysł narodowy i chroniono go cłami protekcyjnymi. Ściągano do Francji rzemieślników-specjalistów, zakładano wiele spółek produkcyjnych z udziałem kapitału państwowego. Wiele uwagi poświęcono również rolnictwu np. hodowli koni rasowych, ponadto budowie dróg bitych i kanałów. Polityka ludnościowa Calberta popierała przyrost naturalny, zakazywała emigracji, przymuszała ludzi do pracy.
Jednak w XVIIw przodującą rolę w handlu międzynarodowym zajmowała Holandia. Jej podstawową siłą była flota handlowa, dobra organizacja przewozów i bogactwo kupców holenderskich. Szczególną rolę odgrywał handel kolonialny z Azją (Japonia, Chiny, Persja) i Ameryką. W Europie Holendrzy opanowali handel ze Skandynawią, Polską i państwem moskiewskim. Holendrzy wyspecjalizowali się również w przewożeniu towarów innych państw, w tym śledzi na eksport, ale eksportowali również niektóre własne produkty. Rolnictwo holenderskie chociaż był w nim zatrudniony znacznie mniejszy odsetek siły roboczej niż gdzie indziej, było najwydajniejsze w Europie i wyspecjalizowane w produkcji tak wartościowych artykułów jak masło, sery i rośliny przemysłowe. Już w XVIw stosowali nowoczesne metody uprawy ziemi. Powszechne były melioracje, wprowadzanie nowych upraw, które pozwalały na odejście od tradycyjnej trójpolówki i zapoczątkowanie płodozmianu. W efekcie dawało to wyższe plony i rozwój hodowli. Rozwijało się sadownictwo i ogrodnictwo, w XVIIw przychodzi moda na uprawę tulipanów. O tym jak zyskowne było rolnictwo holenderskie, świadczy również kontynuowanie zdobywania nowych ziem przez wydzieranie gruntów morzu, osuszanie jezior i bagien oraz obsadzanie roślinami torfowisk, po zużyciu torfu na opał. Materialną podstawę życia większości Holendrów stanowiło rybołówstwo. Ważną dziedziną gospodarki był przemysł stoczniowy opierający się na drewnie importowanym ze wschodniej Europy. Najbardziej rozwinięte było sukiennictwo, korzystające z bardzo dobrej gatunkowo wełny hiszpańskiej. Pozycja Holandii w gospodarce światowej ugruntowana została w 1609r przez powstanie banku w Amsterdamie, który to stał się centrum finansowym ówczesnego świata, siedzibą giełd, centrum spekulacji. 
 
3. GOSPODARKA  POLSKA  W  XVI – XVIIIw.
W swojej pracy przedstawię zmiany gospodarcze zachodzące na terenie Polski w XVI-XVIIIw. Po pierwsze chciałabym scharakteryzować folwark pańszczyźniany. Folwark był administracyjną jednostką większych dóbr ziemskich, było to większe gospodarstwo rolne. Folwarki najwcześniej zaczęły powstawać w okolicach spławnych rzek, którymi można było wywozić produkty do portów bałtyckich, oraz na obszarach gdzie znajdowały się liczne miasta. Tworzenie folwarków nastawionych na towarowa produkcję zboża, wiąże się z rosnącym popytem na zboże na zachodzie Europy po wielkich odkryciach geograficznych. Była to szansa wzbogacenia się dla szlachty.
 Folwark stał się w XVIw. charakterystyczną formą gospodarki dla ogromnej większości ziem polskich, Nie wszędzie jednak rozwijał się równomiernie; zależało to od położenia geograficznego, możliwości zbytu produktów, kategorii i wielkości dóbr itd. Słabo rozwijał się w okolicach mniej zaludnionych lub o słabszym tętnie życia gospodarczego. Pierwsze folwarki powstawały po likwidowanych sołectwach. Podstawy prawne do tego dał status warcki z 1423r, który zezwalał na przymusowy wykup ziemi od sołtysów nie wywiązujących się ze swoich obowiązków. Tą metodą szlachta przejmowała w posiadanie folwarki sołtysie i władzę sądową nad chłopem. W niedługim czasie w dobrach szlacheckich zlikwidowano prawie wszystkie sołectwa. Część sołtysów pozostała tylko na ziemiach królewskich i duchownych.
Jednak bardziej dotkliwa była likwidacja samorządu wiejskiego. Zwiększyła ona zależność chłopa od pana i ułatwiła nasilanie wyzysku. Wraz z tworzeniem się folwarku następowało przekształcenie chłopa w poddanego. Działo się tak niezależnie od faktu, że wsie, które lokowane były wcześniej na prawie niemieckim, uzyskiwały w umowach lokacyjnych zagwarantowanie pewnych określonych praw. Doprowadziło to do wytworzenia się osobistej, sądowej i gruntowej zależności chłopa od pana. Nastąpiło przypisanie chłopa do ziemi i od tej pory stał się on niejako własnością pana. Pan mógł również dysponować jego osobą, darować, sprzedawać lub przekazać w testamencie. Poddani różnych panów nie mogli wchodzić w związki małżeńskie między sobą, a ponadto w ramach zależności osobistej zmuszano chłopów do tzw. narzutów, czyli odpłatnego zaopatrywania się w składach dworskich w różnego rodzaju produkty ...

Ciąg dalszy w pliku do pobrania.

Wkuwanko.pl jako podmiot świadczący usługę hostingu materiałów edukacyjnych nie ponosi odpowiedzialności za ich zawartość.

Aby zgłosić naruszenie prawa autorskiego napisz do nas.

ikona Pobierz ten dokument

Wróć do kategorii

wkuwanko.pl

Wasze komentarze: dodaj komentarz

  • Nie ma jeszcze komentarzy do tego materiału.

Materiały w kategorii Organizacje Międzynarodowe [62]

  • podgląd pobierz opis Aktualne problemy gospodarki światowej [27 stron]
  • podgląd pobierz opis Akty jednostronne
  • podgląd pobierz opis Alternatywne źródła energii
  • podgląd pobierz opis Bezpośrednie inwestycje zagraniczne
  • podgląd pobierz opis Bilans płatniczy i równowaga płatnicza kraju [27 stron]
  • podgląd pobierz opis Budowa stalinowskiego modelu socjalistycznego w Polsce
  • podgląd pobierz opis Co to jest globalizacja
  • podgląd pobierz opis Członkostwo w organizacjach międzynarodowych
  • podgląd pobierz opis Dokumenty stosowane w obrocie towarowym z zagranicą
  • podgląd pobierz opis EKSPORT I IMPORT DANE OGÓLNE DLA LAT 1994-2005
  • podgląd pobierz opis Euro Referendum w Wielkiej Brytanii - prezentacja
  • podgląd pobierz opis Euro Waluta UE
  • podgląd pobierz opis Formy handlu zagranicznego
  • podgląd pobierz opis Fundusze Strukturalne
  • podgląd pobierz opis Globalizacja - szanse i zagrożenia - referat
  • podgląd pobierz opis Główne problemy stosunków międzynarodowych w okresie międzywojennym 1919...
  • podgląd pobierz opis Główne tendencje w handlu międzynarodowym
  • podgląd pobierz opis Gospodarka Europy i Polski w wiekach średnich - ściąga ŚCIĄGA
  • podgląd pobierz opis Gospodarka otwarta, gospodarka zamknięta [22 strony]
  • podgląd pobierz opis Grupa Banku Światowego
[ Misja ] [ Regulamin ] [ Kontakt ] [ Reklama ]   © wkuwanko.pl 2008-2019 właściciel serwisu SZLIFF

Partnerzy: matzoo.pl matmag.pl batmat.pl onlinefm.pl pisupisu.pl Matematyka radio online