Kategorie materiałów Ekonomia

Przedmiot: Geografia gospodarcza Wróć do kategorii

Globalizacja - wykład

plik Pobierz Globalizacja - wyklad.doc

 

Temat: ISTOTA PROCESU GLOBALIZACJI
 

 W literaturze ekonomicznej termin „globalizacja” zaczął pojawiać się po roku 1975. Określeniem tym posłużyło się w celu nazwania zespołu procesów zachodzących w rzeczywistości społeczno-ekonomicznej, które intuicyjnie postrzegano jako jakościowo nowe; dziesięć lat później powszechnymi stały się takie sformułowania jak: „gospodarka globalna”, „rynki globalne”, czy „kapitalizm globalny”.

         Raczej trudno oczekiwać, że pojawi się powszechnie akceptowana definicja globalizacji. Nie można także liczyć na jednoznaczną interpretację istoty globalizacji, stąd różnoraka interpretacja tego słowa:

?       Globalizacja - oznacza formę (najbardziej rozwiniętą) umiędzynarodowienia działalności gospodarczej – w sferze rynków, sektorów, firm.

?       Globalizacja – jest przejawem wzrostu różnorodnych powiązań między państwami o charakterze międzynarodowym.

?       Globalizacja – to synonim daleko posuniętej liberalizacji handlu i przepływu kapitałów.[1]

?       Globalizacja – to proces intensyfikacji powiązań krajowych i międzynarodowych podmiotów gospodarczych w wyniku liberalizacji handlu i transferu kapitału oraz przepływu informacji w skali ogólnoświatowej, z relatywnie niewielką intensyfikacją przepływu siły roboczej. Globalizacja łączy się ze wzrostem znaczenia pozarządowych i ponadnarodowych organizacji, kosztem ograniczania roli państw narodowych w gospodarce światowej.”[2] Proces intensyfikacji ma charakter długofalowy i prowadzi do powstania ogólnoświatowego systemu ekonomicznego o dużej współzależności i znaczących reperkusjach działań podejmowanych nawet w odległych krajach.[3]
?       Globalizacja jest procesem, który przejawia się:

-          umiędzynarodowieniem procesu gospodarowania i współpracy ekonomicznej w wymiarze ogólnoświatowym,

-          zespalaniem rynków narodowych w jeden rynek światowy,

-          upowszechnianiem systemu wolnorynkowego,

-          uwypukleniem roli czynników ekonomicznych i systemów infrastrukturalnych o zasięgu ogólnoświatowym,

-          przechodzeniem koncentracji działalności gospodarczej ze szczebla gospodarek narodowych na szczebel gospodarki światowej,

-          dynamizacją handlu światowego i przepływów kapitału,

-          narastającą konkurencją globalną,

-          homogenizacją światowej podaży (produkty globalne) i marketingu,

-          wzrostem intensywności wzajemnych powiązań między poszczególnymi gospodarkami narodowymi oraz upodobnianiem się gustów i ujednolicaniem stylów życia (konsumpcji).

-          wzrostem otwartości gospodarek (znoszenie ograniczeń dla działalności gospodarczej w skali całego świata), co prowadzi równocześnie do zwiększenia się ich uzależnienia od zjawisk zachodzących na zewnątrz, a mianowicie wzrostu ich współzależności.[4]
?       Globalizacja jest zarówno zjawiskiem obiektywnym, jak i subiektywnym. Składają się na nią, z jednej strony – świadome działania różnorodnych podmiotów politycznych i gospodarczych, a z drugiej – procesy mniej lub bardziej żywiołowe, wymykające się spod ludzkiej kontroli i z ogromnym trudem dające się sterować.[5] W wyniku działania tych procesów następuje zacieśnienie więzi świata polityki ze światem gospodarki.[6]
         

ZALETY GLOBALIZACJI: jest to największa szansa dla racjonalnych wyborów, odkąd istnieje międzynarodowy podział pracy.

?       wzrost zatrudnienia,

?       wzrost dochodów realnych,

?       wyższy standard socjalny,

?       napędza postęp technologiczny,

?       dynamizuje wzrost gospodarczy,

?       przyspiesza rozwój na wielu obszarach świata.

 

WADY GLOBALIZACJI:  proces ten oznacza powrót do dawno zapomnianego okresu kapitalizmu i zwiększenia bezrobocia, zwłaszcza w krajach wysoko rozwiniętych.

?       ZAGROŻENIA DLA RYNKU PRACY. Niedługo ma szanse spełnić się prognoza o tym, że w wyniku globalnego współzawodnictwa w skali światowej wystarczy 20% zasobów siły roboczej, by zaopatrzyć społeczeństwo w nieodzowne produkty i usługi zaspokajające jego potrzeby. Jeśli dodać do tego potencjalny spadek dochodów państwa w wyniku obniżenia stóp podatkowych i w konsekwencji ograniczenie możliwości zabezpieczenia przez państwo konsumpcji zbiorowej, to zagrożenie zwiększonym bezrobociem staje się jeszcze realniejsze.

?       przeważający spekulacyjny charakter transakcji na światowych rynkach finansowych, stwarzający dodatkowe zagrożenie dla rynku pracy.[7]
?       pogłębia dysproporcje rozwojowe i nierówności społeczne,

?       marginalizuje niektóre kraje i duże grupy ludzkie,

?       generuje więc nowe podziały i przez to staje się czynnikiem konfliktogennym.

Tabela 1. Przyczyny globalizacji

PRZYCZYNY

OPIS PRZYCZYN

Technologiczne

Þ       Rewolucja przemysłowa - Pojawienie się globalnych gałęzi przemysłu – samochodowego, elektronicznego, farmaceutycznego, chemicznego czy paliwowego i petrochemicznego – pociągnęło za sobą tworzenie się nowych sieci międzynarodowego podziału prac;

Þ       Rewolucja naukowo-technologiczna z końca XX wieku przyniosła ze sobą nowe środki komunikacji (transportu i łączności), które umożliwiły przesyłanie towarów, kapitału, ludzi i informacji na duże odległości w sposób szybki, sprawny i masowy, co w konsekwencji doprowadziło do drastycznej redukcji kosztów tych operacji.[8]

Þ       Rozwój technologii informacyjnej i komunikacyjne. Komunikacja globalna, jaką jest telefon, faks, Internet i poczta elektroniczna, umożliwiły zarówno krajom jak i przedsiębiorstwom koordynację działań na całym świecie.[9]

Þ       Globalizacja wiedzy i technologii stworzyły podstawę dla nowego typu gospodarki – opierającej się na wiedzy (knowledge-based economy).[10] Gospodarka oparta na wiedzy zastępuje tradycyjny model gospodarki opartej na czynnikach produkcji – zmienia się zatem sposób konkurowania między krajami.

Społeczne

Þ       pobudzanie i ujednolicanie potrzeb konsumentów w wielu krajach poprzez szerokie zastosowanie nowoczesnych środków telekomunikacyjnych. Rozwój telewizji jako medium w znacznym stopniu zapoznał widzów ze stylem życia ludzi w odmiennych kulturach, a także stworzył podstawy reklamy na skalę masową. Wzrastający poziom dochodów w połączeniu z gwałtownym wzrostem zdolności kredytowej konsumentów przyczyniły się do pojawienia się konsumpcji globalnej.

Polityczno-prawne

Þ       zmniejszania się barier w handlu międzynarodowym. Powstanie Układu Ogólnego w Sprawie Ceł i Handlu – GATT, potem Światowej Organizacji Handlu (WTO), Unii Europejskiej i Północnoamerykańskiego Układu Wolnego Handlu (NAFTA) i in.

Ekonomiczne

Þ       wzrasta konkurencja globalna, gdyż rola rządów zmniejsza się, a siły wolnorynkowe mogą odgrywać bardziej znaczącą rolę;

Þ       wzrastają dochody w gospodarkach krajów wysoko rozwiniętych;

Þ       światowe zasoby finansowe stają się coraz bardziej dostępne dzięki rozwojowi światowych rynków finansowych, na których opłaty transakcyjne w wyniku postępu technicznego mają marginalne znaczenie.[11]

 

Źródło: opracowanie własne.

UWARUNKOWANIA POLITYCZNE I PRAWNE?       zmniejszania się barier handlu międzynarodowego. Zgodnie z wymaganiami Światowej Organizacji Handlu (i jej poprzednika, Układu Ogólnego w Sprawie Ceł i Handlu – GATT) bariery handlowe zostały znacząco ograniczone w latach powojennych, pomimo że proces ten nie przebiegał wszędzie tak samo. Bloki handlowe (czasami zwane uniami celnymi), takie jak Unia Europejska i Północnoamerykański Układ Wolnego Handlu (NAFTA), odegrały również znaczącą rolę w promocji handlu między krajami, co stanowi pierwszy etap prowadzący do działalności globalnej.[12]
         Wielostronna liberalizacja handlu międzynarodowego prowadzona była w ramach GATT. Po II wojnie światowej do GATT należało dwadzieścia kilka krajów. W roku 1992 – 117 krajów, a w 2000 roku do Światowej Organizacji Handlu (WTO) należało już 136 krajów.[13] Wraz ze wzrostem liczby krajów należących do GATT i WTO, zmniejszały się stawki celne. W wyniku obniżenia cła, rynki lokalne stały się bardziej dostępne dla konkurentów zagranicznych.

 


Rysunek 1. Przeciętne cło na artykuły przemysłowe w latach 1947-2000
 

 


Źródło: Opracowanie własne na podstawie: W.Szymański, Interesy i sprzeczności globalizacji. Wprowadzenie do ekonomii ery globalizacji, Difin, Warszawa 2004, s.41.

 

PODMIOTY GLOBALIZUJĄCE I PODMIOTY GLOBALIZOWANE„KONKURENCYJNOŚĆ GOSPODARCZA” odnosi się do przedsiębiorstw, sektorów, regionów, a także całych gospodarek narodowych. O ile bowiem głównym celem przedsiębiorstwa jest przetrwanie na rynku i maksymalizacja zysku w długim okresie, o tyle dla państwa celem jest zwykle poprawa standardu życia społeczeństwa.[14]

Państwa konkurują o pozycję gospodarczą i polityczną wykazując przy tym zróżnicowaną zdolność do podejmowania wyzwań ze strony innych krajów i rynku światowego.

          Profesor Kuźniar twierdzi, że „miejsce kraju w globalnej rzeczywistości zależy od tego, kim się jest. Dla jednej grupy globalna ekonomia to najlepsza rzecz, jaka się zdarzyła kiedykolwiek, dla drugiej – najgorsza.”[15] Globalizacja tworzy niespotykane wcześniej możliwości dla niektórych krajów i grup społecznych. Natomiast ci, co pozostają poza głównymi trendami rozwojowymi, ulegają marginalizacji i w ten sposób zwiększa się dystans między krajami.[16] Na globalizacji najwięcej mogą skorzystać kraje bogatsze i lepiej zorganizowane, a tracą państwa biedniejsze, które nie wytrzymują walki konkurencyjnej.[17]
?       Konsekwencją globalizacji jest postępująca polaryzacja na globalne elity i globalną podklasę. Jeżeli pierwsza zbiorowość podlega dobrowolnemu wywyższeniu, to druga z nich jest przedmiotem niedobrowolnej marginalizacji społecznej. Zasobni dysponenci kapitału i wysoko cenionych kwalifikacji są w stanie transferować swoje cenne zasoby ponad granicami państw i wykorzystywać je w skali globalnej, natomiast ludzie pozbawieni tych atutów są dużo mniej mobilni i bardziej związani ze swoimi państwami narodowymi, oczekując wsparcia z jego właśnie strony w rozwiązywaniu swych problemów wynikających ze znacznie gorszej sytuacji ekonomicznej i socjalnej.[18] Nierówny udział w procesach globalizacji poszczególnych krajów prowadzi do podziału na dwie grupy. Pierwszą grupę stanowią kraje wysoko rozwinięte posiadające zasoby i zdolności szybkiego dostosowywania się do wyzwań globalizacji. Do drugiej grupy zaliczamy kraje niedostosowane do burzliwego otoczenia i nie posiadające zdolności do konkurowania z silniejszymi przeciwnikami.

 

 

  Tabela 1. Zwycięzcy i przegrani dotychczasowych procesów globalizacyjnych

 

 

Beneficjenci

Poszkodowani

Kraje

Kraje Triady [Japonia, Unia Europejska i Stany Zjednoczone] i niektóre kraje aspiru ...

Ciąg dalszy w pliku do pobrania.

Wkuwanko.pl jako podmiot świadczący usługę hostingu materiałów edukacyjnych nie ponosi odpowiedzialności za ich zawartość.

Aby zgłosić naruszenie prawa autorskiego napisz do nas.

ikona Pobierz ten dokument

Wróć do kategorii

wkuwanko.pl

Wasze komentarze: dodaj komentarz

  • Nie ma jeszcze komentarzy do tego materiału.

Materiały w kategorii Geografia gospodarcza [12]

  • podgląd pobierz opis Geografia - przegląd zagadnień
  • podgląd pobierz opis Geografia Ekonomiczna - POJĘCIA
  • podgląd pobierz opis Geografia fizyczna świata
  • podgląd pobierz opis Geografia Gospodarcza - wykład WYKŁAD
  • podgląd pobierz opis Geografia gospodarcza – odp. na 52 pyt.
  • podgląd pobierz opis Geografia Gospodarcza Świata
  • podgląd pobierz opis Globalizacja - wykład WYKŁAD
  • podgląd pobierz opis Gospodarka światowa
  • podgląd pobierz opis Infrastruktura
  • podgląd pobierz opis Klimat [34 strony]
  • podgląd pobierz opis Migracja - wykład. WYKŁAD
  • podgląd pobierz opis Uprawy
[ Misja ] [ Regulamin ] [ Kontakt ] [ Reklama ]   © wkuwanko.pl 2008-2017 właściciel serwisu SZLIFF

Partnerzy: matzoo.pl matmag.pl batmat.pl onlinefm.pl pisupisu.pl Matematyka radio online