Kategorie materiałów Ekonomia

Przedmiot: Geografia gospodarcza Wróć do kategorii

Geografia fizyczna świata

plik Pobierz Geografia fizyczna swiata.txt

GEOGRAFIA FIZYCZNA ŚWIATA


ŚWIAT


Szelf - zanurzona część platformy kontynentalnej

Części świata dzielą się na kontynenty lub kontynenty się dzielą - jak kto woli

Nazwy własne są niezmienne: np.: Zatoka Bengalska i Morze Arabskie zasadniczo się nie różnią a jest inna nazwa.


Najdłuższa rzeka świata to - Nil (6671 km)

Największe dorzecze ma - Amazonka (Brazylia, Peru), najzasobniejsza w wodę, 2 co do długości po Nilu

Największa wyspa świata - Grenlangia

Najgłębsza depresja na Ziemi - Morze Martwe (Izrael, Jordania)

Najgłębsze jezioro na Ziemi - Bajkał (Rosja)

Najgłębszy rów na Ziemi - Rów Mariański (11034 m - głębia challenger)

Największy zbiornik bezodpływowy na Ziemi to - Morze Kaspijskie

 

EUROPA


-Europa jest kontynentem, na którym występuje bardzo dużo nazw geograficznych.

-Jest kontynentem o najlepiej poznanej budowie geologicznej.

-Najdłużej prowadzone są tu pomiary meteorologiczne.

-Jest to kontynent o szczególnie urozmaiconej lini brzegowej.


Półwyspy:

Półwysep Skandynawski (największy)

Istnieją dwa poglądy odnośnie granic Półwyspu Skandynawskiego ze stałym lądem:

1.) granicą jest linia pomiędzy Zatoką Botnicką a Morzem Białym

2.) granicą jest linia pomiędzy Zatoką Fińską a Morzem Białym


Za tymi poglądami przemawiają następujące fakty:

-gdyby skandynawia trochę się obniżyła to na lini: zat. Botnicka - m. Białe powstało by morze.

-natomiast linia: zat. Fińska - m. Białe jest glintem. (glint - pas na którym zanika jedna jednostka geologiczna a zaczyna się druga).


Na Półwyspie Skandynawskim znajdują się Góry Skandynawskie. Powstały one w orogenezie kaledońskiej. Są to jedyne góry w Europie, które się zachowały z tamtych czasów. Zostały one nieco odmłodzone w orogenezie hercyńskiej ale większe znaczenie miała dla nich orogeneza alpejska, w której też zostały wyniesione a dodatkowo podniusł sie i nadal się podnosi cały półwysep. Góry te charakteryzują się tym, że możemu tu spotkać jednocześnie fieldy i fiordy. (field - wysoko wyniesiona równina?). Według teorii geologicznych Góry Skandynawskie, Góry Kaledońskie i Apallachy stanowiły kiedyś jeden górotwór, kiedy jeszcze nie istniał Ocean Atlantycki.


Półwysep Pirenejski

Starożytni mówili, że jest to mała afryka.

Geologicznie półwysep Pirenejski jest częścią platformy afrykańskiej. Jest on wysoko wyniesiony (wyżynny), podobnie jak kontynent afrykański. Jest doczepiony do Europy. Jego linia brzegowa jest prosta. Z Europą łączą go młode góry fałdowe - Pireneje.


Półwysep Apeniński

Podręcznikowy przykład półwyspu. Wiadomo gdzie się zaczyna i gdzie się kończy.


Półwysep Bałkański

Jego granice też są kontrowersyjne. Jedni uważają, że Półwysep Bałkański znajduje się na południe od Dunaju. Inni natomiast twierdzą, że jest on tylko pomędzy morzem Egejskim a morzem Adriatyckim.

 

Kręgosłup Orograficzny Europy

Alpidy - młode góry fałdowe powstałe w ciągu ostatnich 20-50 mln lat. Ciągną się od Pirenejów przez Europę płd. do płw. Bałkańskiego przez morze Marmara dalej na wschód.

Alpy - góry najlepiej i najwcześniej poznane. Dostrzeżono, że zbudowane są one z płaszczowin o długości do 100 km (płaszczowina - gigantyczny powalony fałd). Później takie samę płaszczowiny odkryto w Karpatach, Pirenejach, Górach Dynarskich i wszystkie góry o takiej budowie nazwano Alpidami. Alpidy powstały przez nasuwanie się płyty afrykańskiej. Przed tym procesem europą był tylko ląd od dzisiejszych Alpidów na wschód.

W całych Alpidach były lodowce.

Alpidy łączy budowa geologiczna i rzeźba.

Również roślinność łaczy Alpidy: kosówka (roś. karłowata) i łąki. W zasadzie różnice występują tylko w roślinności leśnej.

Uważa się także, że różnice w roślinności Alpidów poza położeniem geograficznym można tłumaczyć ingerencją człowieka.

Rzeźba Alpejska - naprzemianległe grzbiety i doliny oraz występowanie form glacjalnych.


Resztę Europy stanowią głównie niziny rozciągające się od Atlantyku po Ural. Niż ukształtował się w pleistocenie.

Obszary na wschód od Wisły to najstarsza Europa - prekambryjska. Na zachód od Wisły jest niż paleozoiczny. Obie te jednostki pogodziło zlodowacenie.

Europa paleozoiczna stanowi trójkąt, którego podstawą jest Ocean Atlantycki a wierzchołkiem góry Świętokrzyskie.


Europejskie Wulkany

-Na Islandi (strefa ryftu)

-W basenie morza Śródzimnego - wulkany związane z ruchami górotwórczymi.

-Wulkany w Sudetach (wzdłuż uskoku sudeckiego) nie działają od 1 mln lat.


Rzeki

Rzeki Śródziemnomorskie

Zimą mogą być rwącymi rzekami bo jest deszczowa zima a latem jest sucho.

Rzeki Europy Zachodniej

Przez cały rok są pełnowodne tzn., że przez cały rok poziom wody jest wyrównany.

Rzeki Europy Wschodniej

Jest tu zmienny stan wody w rzekach. Wiosną więcej latem mniej wody. W Polsce rzeki są nieprzewidywalne.


Ciekawostki

Mont Blanc - 4807 mnpm najwyższy szczyt w Alpach i Europie

Pico de Aneto - 3404 mnpm - najwyższy szczyt w Pirenejach

Bobotov Kuk - 2522mnpm - najwyższy szczyt w Górach Dynarskich

Corno Grande - 2912 mnpm - najwyższy szczyt w Apeninach

Galdhřpiggen - 2469 mnpm - najwyższy szczyt w Górach Skandynawskich

Narodna - 1895 mnpm - najwyższy szczyt w Górach Ural

Gerlach - 2655mnpm - najwyższy szczyt w Karpatach

Najniższy punkt - 28 mppm - okolice morza Kaspijskiego

rz. Wołga - (Rosja) najdłuższa rzeka Europy

rz. Dunaj (Niemcy, Austria, Słowacja, Węgry, Chorwacja, Jugosławia (Serbia), Rumunia, granica Rumuńsko-Bułgarska i Rumuńsko-Ukraińska) 2 co do długości w Europie

rz. Dniepr - (Rosja, Białoruś, Ukraina) 3 co do długości w Europie

Ładoga - największe jezioro w Europie (Rosja)

 

EUROPA - wiadomości encyklopedyczne

Kontynent na półkuli północnej. Od płn. i płd. otaczają Europę: Ocean Atlantycki i jego morza poboczne: Barentsa, Norweskie, Północne oraz morza śródlądowe: Białe, Bałtyckie i Śródziemne (z morzami: Liguryjskim, Tyrreńskim, Adriatyckim, Jońskim, Egejskim, Czarnym i Azowskim). Od Afryki Europę oddzielają cieśniny: Sycylijska i Gibraltarska, od Azji cieśniny: Bosfor i Dardanele oraz morze Marmara. Granica z Azją jest umowna, najczęściej prowadzi się ją wzdłuż wschodnich stoków Uralu, doliną Emby do morza Kaspijskiego i Obniżeniem Kumsko-Manyckim. Skrajnymi przylądkami lądowej części Europy są: Przyl. Północny 71°08cN (na Półwyspie Skandynawskim; Norwegia), Marroquí 35°58cN (na Półwyspie Iberyjskim; Hiszpania) i Przyl. Roca 9°30cW (na Półwyspie Iberyjskim; Portugalia) oraz ujście Bajdaraty do morza Karskiego 68°14cE. Największa rozciągłość południkowa 4,3 tys.km, równoleżnikowa — 5 tys. km. Powierzchnia ok. 10,5 mln km2.


Warunki naturalne


Ukształtowanie poziome

Europa jest najbardziej rozczłonkowanym kontynentem. Półwyspy stanowią ok. 25% pow., wyspy 7,3%. Największe półwyspy to: Skandynawski, Bałkański, Apeniński, Iberyjski, Jutlandzki. Największe wyspy to: Wielka Brytania, Irlandia, Islandia, Spitsbergen, Nowa Ziemia, Kreta, Sycylia, Sardynia, Korsyka. Linia brzegowa jest bardzo rozwinięta - dł. ok. 38 tys. km. Wybrzeża Europy Północnej w wyniku transgresji morza na obszary o rzeźbie glacjalnej — fiordowe lub skjerowe; wynurzają się zszybkością 2–8 mm na rok; pd.-zach. wybrzeże M.Bałtyckiego obniża się ok. 1 mm na rok, pd.-wsch. — jest wyrównywane działalnością fal i prądów morskich; pd. wybrzeża M.Północnego ukształtowały się wskutek wdzierania się morza na obniżającą się równinę nadmor.; wybrzeża atlantyckie są na ogół skaliste, niszczone przez abrazję morską. Podniesienie się oceanu w holocenie spowodowało przekształcenie się ujściowych odcinków dolin rzecznych w estuaria (Tamizy, Sekwany, Loary, Garonny) lub w riasy (wybrzeża Irlandii, Płw. Bretońskiego i Płw. Iberyjskiego). Na poszczególnych odcinkach wybrzeża M.Śródziemnego występują typy zarówno akumulacyjne, jak i abrazyjne; specyficzny typ (dalmatyński) ma pn.-zach. wybrzeże Płw. Bałkańskiego. W ujściach rzek do mórz pobocznych i zamkniętych (bezodpływowych) powstały delty (największe Wołgi i Dunaju). Europa jest otoczona pasem szelfu o zmiennej szer. — do 1000 km (na pn.-zach.); zapadliskowe M.Śródziemne jest głębokie już w pobliżu brzegów.


Ukształtowanie pionowe

Europa jest kontynentem o bardzo urozmaiconym ukształtowaniu powierzchni, ale przeważnie nizinną; średnia wys. wynosi 292 m; najwyższy szczyt — Mont Blanc (4807m), najniższy punkt — na wybrzeżu M. Kaspijskiego (28 mp.p.m.). Ponad 70% pow. leży poniżej 300m, tylko 6% powyżej 1000 m. Stosunkowo wąski pas nizin ciągnie się wzdłuż wybrzeży Francji, Belgii i Holandii, rozszerza się ku wsch., przechodząc w Niz. Środkowoeuropejską (na terytorium Niemiec i Polski) i Niz. Wschodnioeuropejską (prawie cała wsch. część Europy). Formy terenu nizin Środkowoeuropejskiej i Wschodnioeuropejskiej są związane ze zlodowaceniami plejstoceńskimi, które kilkakrotnie objęły znaczną część Europy (maks. 3,5 mln km2), pozostawiając zmiennej miąższości osady lodowcowe (moreny), lodowcowo-rzeczne, lodowcowo-jeziorne i międzylodowcowe (interglacjalne). Ośrodki zlodowaceń znajdowały się na pn., a spływające stamtąd lodowce pokryły prawie całe Wyspy Brytyjskie (z wyjątkiem pd. części), M.Północne po ujście Renu, oparły się o Średniogórze Niemieckie, Sudety i Karpaty Zach., objęły górne dorzecza Dniepru, Donu i Wołgi oraz dorzecza Dwiny i Peczory. Ostatnie zlodowacenie (zakończyło się przed 10 tys. lat) miało mniejszy zasięg; lodowiec skandynawski dotarł do Płw. Jutlandzkiego, objął dorzecza dolnej i środk. Odry, dolnej Wisły, dorzecza Niemna, Dźwiny i dolnej Dwiny. Poza zasięgiem ostatniego zlodowacenia procesy peryglacjalne (zachodzące na zamarzniętym podłożu) w znacznym stopniu zatarły formy związane ze starszymi zlodowaceniami, natomiast w zasięgu ostatniego zlodowacenia występują dobrze zachowane wzgórza moren czołowych, kemów i ozów, liczne zagłębienia bezodpływowe oraz jeziora, powstałe po wytopieniu się martwego lodu (pojezierza Południowobałtyckie i Wschodniobałtyckie). Na Płw. Skandynawskim występuje obszar przeważającej egzaracji lodowcowej, skąd został wyniesiony przez lodowiec materiał skalny, osadzony dalej na pd.; przeważają tam formy wyżłobione w starych skałach podłoża. Obszary nizinne znajdują się również po wewnętrznej stronie łuku Alp (Niz. Padańska) i wewnątrz łuku Karpat (Kotlina Panońska). Depresje w Europie zajmują ok. 143 tys. km2, największe: Niz. Nadkaspijska leżąca w znacznej części p.p.m. (stanowi odsłonięte w holocenie dno morza) i w pn.-zach. Holandii. Wyżyny i średniej wysokości góry rozciągają się w 3 strefach; w pn. strefie silnie przekształcone przez zlodowacenia G.Skandynawskie oraz góry pn. Szkocji; na wsch. Ural (i Mugodżary); strefy zach. i środk.: Meseta Iberyjska, Masyw Centr., Ardeny, Reńskie G.Łupkowe, Wogezy, Schwarzwald, Harz, Masyw Czeski, G.Świętokrzyskie, Wyż. Wołyńsko-Podolska. Na pd. od pasa średnich gór i wyżyn ciągnie się system młodych sfałdowanych i wypiętrzonych w trzeciorzędzie gór (alpidów); otaczają je od pn. i pd. zapadliska przedgórskie oraz starsze masywy włączone w obręb fałdowań alp. (G. Kantabryjskie, Pireneje oraz G.Betyckie). Centralne miejsce wśród alpidów zajmują Alpy, ciągnące się od M.Śródziemnego łukiem wygiętym ku zach. i pn. po Kotlinę Wiedeńską, ich przedłużeniem są Karpaty i od przełomu Dunaju — Bałkany. Odgałęzienia pd. stanowią G.Dynarskie, góry Albanii i Pindos (na Płw. Bałkańskim) oraz Apeniny (tworzące oś Płw. Apenińskiego); do Alpidów należą również G.Krymskie. Po wewn. stronie Apenin występują czynne współcześnie wulkany: Wezuwiusz, Stromboli, Etna (na Sycylii), również na odległej o1000 km od stałego lądu Islandii (Hekla); wygasłe wulkany trzeciorzędowe znajdują się m.in. w Masywie Centr., Apeninach, Karpatach. Najwyższe góry Europy, zwł. Alpy i Apeniny, częściowo Pireneje, Karpaty i góry Płw. Bałkańskiego (Riła, Pirin) noszą ślady rzeźby glacjalnej (alp.); specyficzne formy rzeźby (kras) są związane z występowaniem wapieni i in. skał węglanowych w G. Dynarskich.


Budowa geologiczna

Najstarszą częścią Europy jest Europa Wschodnia, stanowiąca platformę prekambryjską (wschodnioeur.); podłoże jej jest zbudowane z prekambryjskich skał metamorficznych i magmowych (głębinowych i wylewnych), intensywnie sfałdowanych podczas orogenez prekambryjskich, a następnie zdenudowanych; na podłożu leży pokrywa skał osadowych (pokrywa platformowa) wieku od najwyższego prekambru do kenozoiku. Skały podłoża odsłaniają się jako tarcze: ukraińska i bałtycka. Na obniżonych częściach podłoża prekambryjskiego (syneklizach i zapadliskach) pokrywa osadowa (platformowa) osiąga grub. 5–10km, a niekiedy nawet ponad 20 km; na kopułowatych nabrzmieniach podłoża, zw. anteklizami lub wyniesieniami, pokrywa jest cienka. Ważniejsze syneklizy: moskiewska, nadbałtycka, permska, ważniejsze zapadliska: nadkaspijskie i peczorskie, ważniejszy rów: dnieprowsko-doniecki; ważniejsze wyniesienia: kursko-woroneskie, wołgo-uralskie, mazursko-białoruskie. W zach. i środk. części Europy ostatnie ruchy górotwórcze odbywały się w paleozoiku; wynikiem ich było powstanie łańcuchów kaledonidów i hercynidów; od wsch. ogranicza Europę hercyński łańcuch Uralu. Łańcuchy kaledonidów i hercynidów są w przeważającej części zdenudowane i przeważnie przykryte pokrywą osadowych skał dewońsko-kenozoicznych (na kaledonidach) lub permsko-kenozoicznych (na hercynidach), tworząc platformę paleozoiczną, wśród której wyróżniają się niecki: pol.-niem., anglo-paryska i akwitańska. Spod pokrywy osadowej (platformowej) wyłaniają się izolowane części zdenudowanych łańcuchów kaledońskich i hercyńskich: Sudety, G.Świętokrzyskie, Masyw Czeski, Rudawy, Harz, Reńskie G.Łupkowe, Ardeny, Masyw Centr., Masyw Armorykański, Meseta Iberyjska, Dobrudża. Europa Południowa należy do strefy alpidów; tworzą ją najmłodsze góry: Betyckie, Pireneje, Alpy, Karpaty, Apeniny, Dynarskie, Bałkany, Pindos. W osiowych strefach tych gór często występują masywy prekambryjskie, kaledońskie i hercyńskie. Strefa alpidów jest zbud. gł. ze skał mezozoicznych i trzeciorzędowych, które ostatecznie zostały sfałdowane w trzeciorzędzie (w miocenie). Góry te charakteryzuje budowa fałdowo-płaszczowinowa i łuskowa. Wypiętrzaniu alpidów towarzyszyło powstanie zapadlisk przedgórskich i śródgórskich, np. zapadlisko przedalp., przedkarpackie, panońskie. Z orogenezą alp. był związany silny wulkanizm, czynny do dziś. Główne bogactwa naturalne: węgiel kam., brun., ropa naft., gaz ziemny, rudy żelaza, metali nieżel. (cynku iołowiu, miedzi, bizmutu, kobaltu iniklu, rtęci, wolframu, srebra, cyny) oraz siarka, boksyty, sól kam., sole potasowo-magnezowe.


Klimat

Europa leży w strefie przeważającej cyrkulacji z zachodu. Napływ mor. mas powietrza znad Oceanu Atlantyckiego i łagodzący wpływ ciepłego Prądu Zatokowego, a także znaczne rozczłonkowanie lądu powodują, że klimat Europy (zwł. wczęści zach.) jest łagodniejszy niż klimat innych kontynentów, leżących w tej samej szer. geograficznej. Dzięki równoleżnikowemu przebiegowi większości łańcuchów górskich, masy powietrza mor. docierają daleko w głąb lądu. Prawie cała Europa leży w strefie klimatów umiarkowanych, tylko pd. półwyspy Europy znajdują się wzasięgu strefy podzwrotnikowej (klimat śródziemnomor.), a pn. krańce mają klimat subpolarny. Temperatura w miesiącach letnich maleje z pd. ku pn. (w lipcu od 26–28° do 8–10°C; w zimie silniej zaznacza się łagodzący wpływ powietrza mor. i występuje większe zróżnicowanie temperatur między zach. i wsch. (średnia temp. w styczniu ok. 10°C na pd.-zach., poniżej –15°C na pn.-wsch.); amplituda roczna temp. ...

Ciąg dalszy w pliku do pobrania.

Wkuwanko.pl jako podmiot świadczący usługę hostingu materiałów edukacyjnych nie ponosi odpowiedzialności za ich zawartość.

Aby zgłosić naruszenie prawa autorskiego napisz do nas.

ikona Pobierz ten dokument

Wróć do kategorii

wkuwanko.pl

Wasze komentarze: dodaj komentarz

  • Nie ma jeszcze komentarzy do tego materiału.

Materiały w kategorii Geografia gospodarcza [12]

  • podgląd pobierz opis Geografia - przegląd zagadnień
  • podgląd pobierz opis Geografia Ekonomiczna - POJĘCIA
  • podgląd pobierz opis Geografia fizyczna świata
  • podgląd pobierz opis Geografia Gospodarcza - wykład WYKŁAD
  • podgląd pobierz opis Geografia gospodarcza – odp. na 52 pyt.
  • podgląd pobierz opis Geografia Gospodarcza Świata
  • podgląd pobierz opis Globalizacja - wykład WYKŁAD
  • podgląd pobierz opis Gospodarka światowa
  • podgląd pobierz opis Infrastruktura
  • podgląd pobierz opis Klimat [34 strony]
  • podgląd pobierz opis Migracja - wykład. WYKŁAD
  • podgląd pobierz opis Uprawy
[ Misja ] [ Regulamin ] [ Kontakt ] [ Reklama ]   © wkuwanko.pl 2008-2017 właściciel serwisu SZLIFF

Partnerzy: matzoo.pl matmag.pl batmat.pl onlinefm.pl pisupisu.pl Matematyka radio online