Kategorie materiałów Ekonomia

Przedmiot: Organizacje Międzynarodowe Wróć do kategorii

Formy handlu zagranicznego

plik Pobierz Formy handlu zagranicznego.pdf

1. Formy handlu zagranicznego
Działalność handlową wykraczającą poza jeden kraj można spotkać już w starożytności. Pierwotnie, tak
jak wewnątrz kraju, tak i z zagranicą dokonywano wymiany towarowej. Później zaczęły im towarzyszyć przepływy
pieniężne. Dopiero nowożytność wraz z odkryciami geograficznymi i późniejsza rewolucja przemysłowa
przyniosły znaczący rozwój stosunków handlowych. Zazwyczaj pod pojęciem handlu zagranicznego rozumiano
wymianę towarową czy przepływ usług. Bogactwo form utrzymywania kontaktów gospodarczych z zagranicą,
jakie występują w czasach współczesnych pozwala na istotne rozszerzenie tej definicji. J. Rymarczyk
zaproponował definicję, która pod pojęciem handlu zagranicznego rozumie wszelkie rodzaje działalności
związane z utrzymywaniem stosunków gospodarczych z zagranicą1.
Handel zagraniczny dokonywany jest na rynkach zorganizowanych, gdzie transakcje dokonywane są
w określonym miejscu (stałym) i czasie. Wówczas też ściśle określona jest forma transakcji. Gdy jednak nie są
spełnione te warunki mówić można o rynkach niezorganizowanych2.
1.1 Formy handlu zagranicznego na rynkach niezorganizowanych
1.1.1 Podstawowe formy handlu zagranicznego
Analizując praktykę obrotu gospodarczego z zagranicą wydzielić można trzy podstawowe formy handlu
zagranicznego na rynkach niezorganizowanych: import, eksport i handel tranzytowy.
Import to przywóz towarów z zagranicy w celu ich wykorzystania na rynku wewnętrznym, a także
przyjmowanie usług od cudzoziemców3. Można wskazać dwie podstawowe formy importu: bezpośredni i
pośredni. W imporcie bezpośrednim transakcja jest przygotowywana i realizowana bez udziału pośredników.
Natomiast w przypadku, gdy w transakcji importowej bierze udział pośrednik, to taki import nazywamy pośrednim.
Najczęściej import bezpośredni wykorzystywany jest w handlu surowcami i półfabrykatami. Za główną zaletę
importu bezpośredniego można uznać bezpośredni kontakt z dostawcą (a co za tym idzie zwiększone
bezpieczeństwo dostaw). Natomiast głównymi wadami są zwiększone ryzyko transportowe (w momencie gdy do
importera należy tzw. gestia transportowa) i co może ważniejsze zwiększone zaangażowanie kapitałowe.
Eksport to z kolei wywóz za granicę towarów gotowych pochodzenia krajowego lub w znacznym
stopniu przetworzonych w kraju, w celu ich sprzedaży oraz świadczenie usług cudzoziemcom4. Podobnie jak
import, tak i eksport dzieli się na: bezpośredni i pośredni. Oczywiście oba rodzaje eksportu definiujemy
analogicznie. Oznacza to, że gdy w transakcji eksportowej bierze udział pośrednik, to eksport taki określany jest
jako pośredni. Natomiast, gdy strony transakcji porozumiewają się bez pośrednika jest to eksport bezpośredni.
Dotyczy on (eksport bezpośredni- przyp. autora) głównie dóbr inwestycyjnych. Do jego zalet zaliczyć można:
? bezpośredni kontakt z klientem, co umożliwia lepsze dostosowanie oferty eksportowej do jego
potrzeb,
? z bezpośrednim kontaktem wiąże się również stabilizacja struktury eksportu i stosunkowo łatwe
planowanie działań na rynkach zagranicznych,
? dzięki temu można również stopniowo i stosunkowo bezpiecznie (ponieważ „wytwarza” się lojalnego
klienta i zyskać w nim sojusznika na danym rynku) poznawać reguły panujące na rynku kraju
siedziby klienta5.
Wskazując na wady eksportu bezpośredniego należałoby wymienić:
? ponoszenie przez eksportera pełnego ryzyka działalności na rynku eksportowym,
? fakt, że już na wstępie eksporter musi posiadać pewną wiedzę na temat rynku, na którym chce
działać,
? eksporter samodzielnie ponosi koszty akwizycji i reklamy,
1 Za Rymarczyk J. /red/, 1996, Handel zagraniczny. Organizacja i technika., PWE, Warszawa, s.17
2 zob. Białecki K.P., Dorosz A., Januszkiewicz W., 1993, Słownik handlu zagranicznego, PWE,
Warszawa, s.244
3 Rymarczyk J., op cit, s.17
4 Rymarczyk J., op cit, s.17
5 na podstawie: Białecki K.P., 1997, Operacje handlu zagranicznego, PWE, Warszawa s.48 i kolejne
oraz
Rymarczyk J., op cit, s.18 i kolejne
? eksporter musi posiadać własny dział eksportu i magazyn wysyłkowy,
? musi również dysponować serwisem i magazynem części zamiennych w kraju eksportu,
? ponieważ eksport bezpośredni dotyczy głównie dóbr inwestycyjnych, a więc co za tym idzie wymaga
finansowania długoterminowego, poważną jego wadą jest zatem zwiększenie zaangażowania
kapitału i rosnące ryzyko kredytowe6.
Inną podstawową formą handlu zagranicznego jest handel tranzytowy. Dotyczy on sytuacji, w której
strony wykorzystują do organizacji lub/i realizacji transakcji firmę, której siedziba nie znajduje się w kraju
eksportera ani w kraju importera7. Ze względu na zakres geograficzny działania firmy tranzytowej, można
dokonać podziału handlu tranzytowego na:
? aktywny - firma krajowa mająca siedzibę w kraju C pośredniczy w handlu pomiędzy krajami B i A
(rys.1),
? pasywny - firma zagraniczna działająca na rynku krajowym C pośredniczy w handlu pomiędzy C i B
(rys.1).
Rysunek 1. Schemat tranzytu aktywnego i pasywnego.
Tranzyt aktywny
K raj A
K raj C
s iedziba firmy tranzy tow e j
k ra j d z ia ła n ia f. tra n zy tow e j
K raj B
obró t
han d low y
Tranzyt pasywny
K ra j A
s ie d zib a f irm y
t ra n z y to w e j
K ra j B
K ra j C
k ra j d z ia ła n ia f irm y
t ra n z y to w e j
o b ró t
h an d low y
* umiejscowienie postaci oznacza rynek działania pośrednika
Źródło: Opracowanie własne autora.
Dla lepszego zrozumienia różnicy pomiędzy tranzytem aktywnym i pasywnym przeanalizujmy poniższy przykład.
Załóżmy, że ZPC Ursus sprzedają ciągniki do Pakistanu. W przygotowaniu tej transakcji bierze udział pośrednik,
6 opracowane na podstawie: Białecki K.P., op cit, s.49 i Rymarczyk J., op cit, s.19.
7 za: Rymarczyk J., op cit, s.17
firma z siedzibą w Amsterdamie. Jeśli firma ta posiada swoje biura w Warszawie, co oznacza, ze działa na
polskim rynku krajowym to będziemy mieli do czynienia z handlem tranzytowym pasywnym (firma tranzytowa
działa na rynku krajowym jednego z kontrahentów). W przypadku jednak, gdy posiada biuro tylko w Amsterdamie
(lub nie posiada go ani w Polsce, ani w Pakistanie) to można mówić o handlu tranzytowym aktywnym.
Firma tranzytowa obok przygotowania transakcji może brać udział również w jej realizacji. Tranzyt
złożony (pośredni) ma miejsce wówczas, gdy firma tranzytowa uczestniczy w obrocie towarowym tj. towar od
eksportera trafia do firmy tranzytowej i dopiero później do importera. Natomiast tranzyt bezpośredni wówczas,
gdy firma tranzytowa nie bierze udziału w obrocie towarowym tzn. firma tranzytowa nie uczestniczy w akcie
przekazania towaru kontraktowego stronom transakcji (rys.2 ).
Rysunek 2. Tranzyt pośredni i bezpośredni.
Eksporter Poś rednik Importer
Eksporter Poś rednik Importer
T ranzyt poś redni
Tranzyt bezpośredni
obrót towarowy
obrót towarowy
Źródło: Opracowanie własne autora.
Zupełnie nowe miejsce w światowym obrocie gospodarczym zajął w ostatnich latach obrót usługami.
Wiązać to należy ze szczególnym miejscem, jakie już od końca lat 60 -tych zajmuje szeroko definiowany sektor
usług w gospodarkach krajów wysokorozwiniętych. Pod koniec lat osiemdziesiątych szczególnego rozwoju
doznał obrót niektórymi rodzajami usług. Do nowych rynków w zakresie eksportu usług należą:
1. obsługa danych,
2. zarządzanie systemem ochrony zdrowia, ubezpieczenia zdrowotne,
3. obsługa finansowania projektów inwestycyjnych o wysokiej stopie ryzyka (venture capital financing),
4. wysokiej klasy usługi bankowości inwestycyjnej, głównie zarządzanie aktywami,
5. rozrywka - produkcja muzyczna, telewizyjna itd.,
6. ubezpieczenia na życie,
7. consulting,
8. franchising,
9. usługi turystyczne,
10. usługi biznesowe, reklama, rachunkowość itd8.
8 za Nelson C.A., 1990, Global Success. International Business Tactics or the 1990s, Liberty Hall
Press,
1.1.2 Szczególne formy handlu zagranicznego9.
Obok form podstawowych możemy wyróżnić też zespół szczególnych form handlu zagranicznego.
Zaliczać do nich będziemy:
? obrót reperacyjny,
? obrót uszlachetniający,
? obrót licencjami i know-how,
? franchising,
? leasing,
? inwestycje bezpośrednie,
? obrót projektami inwestycyjnymi,
? transakcje wiązane,
? transakcje kompensacyjne,
? transakcje barterowe oraz inne pokrewne.
1.1.2.1 Obrót reperacyjny i uszlachetniający.
Celem dokonywania obrotu reperacyjnego jest dokonywanie napraw wynikłych w czasie stosowania
wyeksportowanego przedmiotu przez jego użytkownika. Przykładem obrotu reperacyjnego jest wywóz za granicę
towaru dla wykonania w ramach serwisu naprawy gwarancyjnej.
Nieco inna sytuacja występuje w przypadku obrotu uszlachetniającego. Występuje on wówczas, gdy
poszczególne fazy procesu produkcyjnego są rozlokowane w różnych krajach. Wówczas to celem przewozu
towaru przez granicę jest podniesienie jego wartości poprzez wykonanie kolejnej czynności produkcyjnej. Na
przykład na wyprodukowanej w Japonii płytce krzemowej zabudowuje się układ scalony na Tajwanie i układ ten
odsyła się do Japonii. Ze względu na umiejscowienie danego kraju w procesie produkcyjnym obrót
uszlachetniający podzielić możemy na:
? aktywny - wtedy, gdy dany kraj przyjmuje produkt w celu uszlachetnienia (wykonania kolejnego etapu procesu
produkcyjnego),
? pasywny - gdy z danego kraju wysyłamy produkt do uszlachetnienia (rys.3.).
W naszym przykładzie dla Japonii będzie to pasywny obrót uszlachetniający, a dla Tajwanu aktywny.
Rysunek 3. Obrót uszlachetniający aktywny i pasywny
Obrót uszlachetniający aktywny
Firma krajowa Firma zagraniczna
Firma krajowa Firma zagraniczna
przyjęcie do uszlachetnienia
towar uszlachetniony
Obrót uszlachetniający pasywny
wysłanie do uszlachetnienia
towar uszlachetniony
Źródło: Opracowanie własne autora.
9 Duża część z nich często w literaturze jest wskazywana jako sposoby wejścia na rynki zagraniczne
1.1.2.2 Obrót licencjami i know-how
W drugiej połowie XX wieku szczególnego znaczenia nabrał obrót myślą naukowo-techniczną. Jednym z
elementów tego obrotu są umowy licencyjne. W umowach tych jedna ze stron udziela drugiej odpłatnie wszelkich
praw do wykorzystywania jej myśli technicznej pod postacią produktu i technologii jego wytwarzania. Ze względu
na charakter zobowiązania dawcy licencji umowy licencyjne dzielimy na10:
? umowy licencyjne czyste - obejmujące tylko prawa patentowe
? złożone (inne elementy dodatkowe np. licencjodawca zobowiązuje się do dostaw odpowiednich materiałów i
przekazania całego know-how wraz z jego zmianami.
Ze względu na zakres przedmiotowy i terytorialny licencji:
? wyłączne,
? niewyłączne.
Licencja wyłączna oznacza, że na danym obszarze nie ma innego producenta tego samego wyrobu (objętego
licencją). Natomiast licencja niewyłączna oznacza, że dawca licencji może podpisać kolejne umowy z innymi
podmiotami, które konkurują z pierwszym licencjobiorcą.
Ze względu na stopień uprawnień licencjonobiorcy:
? pełne,
? niepełne.
O umowie licencyjnej niepełnej mówimy, gdy w poważnym stopniu ograniczone zostały uprawnienia biorcy.
Ze względu na czas i obszar stosowania:
? ograniczone,
? nieograniczone (co do obszaru lub okresu wykorzystywania).
Ostatni podział umów licencyjnych dokonywany jest ze względu na zakres dodatkowych usług licencjonodawcy:
? czynne,
? bierne.
W przypadku umowy czynnej licencjodawca bierze udział we wdrożeniu licencji, np. prowadzi doradztwo czy
szkolenia. Jeżeli brak jest takiej asysty umowę nazywamy bierną.
1.1.2.3 Franchising
Jedną z form handlu zagranicznego zdobywających coraz większą popularność jest franchising. Za K.
Białeckim można go zdefiniować jako odpłatne udostępnienie opatentowanej technologii lub systemu usług11.
Rozróżnić można trzy jego formy:
? dystrybucyjną (polega na centralizacji dystrybucji towarów),
? produkcyjną (podobnie jak licencja, ale brak mu zasady wyłączności i na danym obszarze tworzy się
sieć producentów),
? usługową (najczęściej spotykany).
Franchising polega na udzielaniu przez jakiś podmiot gospodarczy (zwany franczyzerem) innemu
podmiotowi, zwanemu franczyzantem, prawa do działania w określony sposób, według określonych standardów
i często używając marki franczyzera. W zamian za to franczyzant zobowiązuje się do utrzymania odpowiednich
standardów i wnoszenia dawcy opłat: wstępnych (za dopuszczenie do sieci) i bieżących.
Franczyzant prowadzi działalność samodzielnie (we własnym imieniu, na własny rachunek), na
określonym obszarze, ale na podstawie licencji, według wskazówek i pod kontrolą dawcy12. Z kolei franczyzer
posiada funkcje kontrolne i doradcze. On również szkoli pracowników franczyzanta, opracowuje strategie
działania oraz prowadzi kampanie reklamowe (za reklamę lokalną odpowiedzialny jest franczyzant). Udzielenie
licencji innym podmiotom nie wyklucza prowadzenia samodzielnej działalności przez franczyzera. Prowadzone
przez niego placówki wzorcowe nie powinny być dla zwykłego klienta do odróżnienia od placówek franczyzantów.
Podstawą stosunku prawnego pomiędzy stronami jest umowa, która określa prawa i obowiązki stron
(tab.1.).
10 klasyfikacji dokonano na podstawie: Rymarczyk J., op cit, s.25-26,
11 Białecki K.P., op cit, s.236 i kolejne
12 Rymarczyk J., op cit, s.26
Tabela 1. Obowiązki stron umowy franchisingowej.
Franczyzer (dawca) Franczyzant (biorca)
1. Udostępnianie prawa do korzystania ze znaku
handlowego.
2. Przekazanie pełnych informacji o sposobie produkcji
i świadczenia usług oraz standardach i sposobach
ich dotrzymania.
3. Unowocześnianie technologii (i informowanie o tym
franczyzanta) oraz rozbudowa sieci.
4. Zapewnienie wyłączności terytorialnej
franczyzobiorcy.
5. Pomoc franczyzobiorcy w uruchomieniu
działalności:
?? kredyty,
?? szkolenia,
?? pomoc w podpisywaniu umów z dostawcami.
1. Posiadanie odpowiedniego lokalu (własnego lub
wynajętego).
2. Odpowiednie wyposażenie lokalu (według
wskazówek franczyzera) na własny koszt.
3. Prowadzenie działalności objętej umową zgodnie z
jej warunkami.
4. Przekazywanie dawcy nabytej wiedzy i
ewentualnych innowacji oraz informacji rynkowej.
5. Zachowanie odpowiedniego standardu usług.
6. Brak działalności konkurencyjnej wobec
franczyzera.
7. Terminowe uiszczanie przewidzianych w umowie
opłat.
8. Może też zobowiązać się do zakupów półfabrykatów
od wskazanych przez franczyzera dostawców.
Na podstawie: Białecki K.S., 1996, Operacje handlu zagranicznego, PWE, Warszawa, s.236-238
Umowa franchisingu zawiera również klauzule dotyczące:
? sposobu przedłużania umowy i jej rozwiązywania,
? konsekwencji braku dostosowania się stron do przyjętych rozwiązań,
? skutków zmiany właściciela sieci,
? nie wywiązywania się z zobowiązań finansowych itp13.
Jak już wcześniej wspomnieliśmy za ogólny marketing odpowiada franczyzer. Fakt, że franczyzant
prowadzi promocję lokalną nie zwalnia go od partycypowania w kosztach dużych ogólnokrajowych (czy
światowych) kampanii reklamowych. W chwili obecnej na świecie funkcjonuje kilka tysięcy systemów
franchisingowych, a liczba ich uczestników w skali światowej przekracza milion i ciągle rośnie (przykładami mogą
być tu sieci barów szybkiej obsługi MacDonald’s i KFC, a także produkcja Pepsi Coli).
1.1.2.4 Leasing
Nabycie majątku produkcyjnego nie zawsze wymaga zaangażowania poważnych środków pieniężnych.
Jedną z metod, która to umożliwia jest leasing. Jest to umowa, na mocy której posiadacz dobra daje prawo
używania go przez określony czas innej osobie fizycznej lub prawnej w zamian za ustalone, okresowe opłaty14.
Za K. Białeckim można ją zdefiniować jako formę najmu lub dzierżawy ruchomych środków trwałych albo
nieruchomości, umożliwiającą podm ...

Ciąg dalszy w pliku do pobrania.

Wkuwanko.pl jako podmiot świadczący usługę hostingu materiałów edukacyjnych nie ponosi odpowiedzialności za ich zawartość.

Aby zgłosić naruszenie prawa autorskiego napisz do nas.

ikona Pobierz ten dokument

Wróć do kategorii

wkuwanko.pl

Wasze komentarze: dodaj komentarz

  • Nie ma jeszcze komentarzy do tego materiału.

Materiały w kategorii Organizacje Międzynarodowe [62]

  • podgląd pobierz opis Aktualne problemy gospodarki światowej [27 stron]
  • podgląd pobierz opis Akty jednostronne
  • podgląd pobierz opis Alternatywne źródła energii
  • podgląd pobierz opis Bezpośrednie inwestycje zagraniczne
  • podgląd pobierz opis Bilans płatniczy i równowaga płatnicza kraju [27 stron]
  • podgląd pobierz opis Budowa stalinowskiego modelu socjalistycznego w Polsce
  • podgląd pobierz opis Co to jest globalizacja
  • podgląd pobierz opis Członkostwo w organizacjach międzynarodowych
  • podgląd pobierz opis Dokumenty stosowane w obrocie towarowym z zagranicą
  • podgląd pobierz opis EKSPORT I IMPORT DANE OGÓLNE DLA LAT 1994-2005
  • podgląd pobierz opis Euro Referendum w Wielkiej Brytanii - prezentacja
  • podgląd pobierz opis Euro Waluta UE
  • podgląd pobierz opis Formy handlu zagranicznego
  • podgląd pobierz opis Fundusze Strukturalne
  • podgląd pobierz opis Globalizacja - szanse i zagrożenia - referat
  • podgląd pobierz opis Główne problemy stosunków międzynarodowych w okresie międzywojennym 1919...
  • podgląd pobierz opis Główne tendencje w handlu międzynarodowym
  • podgląd pobierz opis Gospodarka Europy i Polski w wiekach średnich - ściąga ŚCIĄGA
  • podgląd pobierz opis Gospodarka otwarta, gospodarka zamknięta [22 strony]
  • podgląd pobierz opis Grupa Banku Światowego
[ Misja ] [ Regulamin ] [ Kontakt ] [ Reklama ]   © wkuwanko.pl 2008-2019 właściciel serwisu SZLIFF

Partnerzy: matzoo.pl matmag.pl batmat.pl onlinefm.pl pisupisu.pl Matematyka radio online