Kategorie materiałów Ekonomia

Przedmiot: Mikroekonomia Wróć do kategorii

Ekonomiczna istota pieniądza

plik Pobierz Ekonomiczna istota pieniadza.txt

 


Ekonomiczna istota pieniądza


 


 


Ekonomiczna istota pieniądza - jego formy i funkcje w procesie rozwoju gospodarczego i społecznego podziału pracy


 


W gospodarce towarowo-pieniężnej pieniądz spełnia trzy podstawowe funkcje: środka wymiany, miernika wartości i instrumentu oszczędzania (tezauryzacji). W przeciwieństwie do wymiany naturalnej (barterowej) cechą charakterystyczną gospodarki towarowo-pieniężnej jest obsługa obrotu towarów i usług za pośrednictwem pieniądza, który nadaje się do podziału wartości na części ułamkowe a jednocześnie umożliwia dokonywanie większych rozliczeń. W ten sposób pieniądz usprawnia procesy wymiany rynkowej i sam podlega rozwojowi stosownie do potrzeb rozwijającej się gospodarki.


 


Pieniądz jako środek wymiany powstał z potrzeby usprawnienia obrotu towarowego w gospodarce.


 


Pieniądz jako miernik wartości pozwala na wyrażenie w jednostkach monetarnych wartości towarów znajdujących się na rynku. Cena jako pieniężny wyraz wartości umożliwia porównywanie wszystkich dóbr na rynku, a ponadto odnoszenie ich do kosztów wytwarzania i weryfikację efektywności produkcji ex post i ex ante.


 


Pieniądz jako miernik wartości jest narzędziem racjonalizowania działalności bieżącej i inwestycyjnej.


 


Pieniądz jest instrumentem oszczędzania (tezauryzacji) lub tworzenia rezerw. Pewna zmienna ilość pieniądza znajduje się stale w dyspozycji podmiotów gospodarczych i gospodarstw domowych zanim zostanie zużyta na określone cele (forma odroczonego wydatku).


 


Rozwój pieniądza


 


W historycznym ujęciu w miarę rozwoju gospodarczego, wymiana naturalna (towar za towar) stawała się coraz bardziej uciążliwa. Stąd funkcję pośrednika zaczęły pełnić niektóre towary (początkowo: bydło, prasowana herbata, tytoń, skóry , a w późniejszym okresie żelazo, miedź, brąz). Z upływem czasu rosło jednak znaczenie metali szlachetnych (złoto, srebro). Ze względu na ich zalety, które szczególnie predestynowały je do spełniania roli środka wymiany. Są trwałe, łatwe w utrzymaniu, transporcie, podzielne materialnie, rzadko występują w przyrodzie, a ponadto są powszechnie pożądane. Posługiwanie się tymi metalami początkowo w formie sztabek - nie było wygodne. Wymagało ważenia i ich sprawdzania pod względem czystości metalu; pojawiły się bowiem próby fałszowania poprzez dodawanie cyny do srebra i miedzi do złota. Stąd już w starożytności udoskonalono funkcję złota i srebra w obrocie towarowym wprowadzając do obiegu monety , które były kawałkami kruszcu o określonym kształcie i miały oznakowanie informujące o ich wadze i próbie. W starożytnym Rzymie pierwsze ośrodki, w których bito pieniądz metalowy powstały w świątyniach. Były to bowiem nie tylko miejsca spotkań i modlitw ludzi, ale także miejsca handlu. Jedną z pierwszych świątyni gdzie zaczęto bić pieniądze była Świątynia Junony Monety. Pieniądze te zaczęto nazywać monetami. Powszechny ekwiwalent pieniężny w sposób zasadniczy zracjonalizował wymianę towarową. Ewolucyjny rozwój form pieniądza przyczynił się do rozdzielenia operacji zakupu i sprzedaży w czasie i przestrzeni, co sprzyjało dynamizowaniu wymiany towarowej i ogólnemu rozwojowi gospodarczemu.


 


Formy pieniądza


 


Pieniądz w obrocie występuje w formie gotówkowej i bezgotówkowej.


 


Pieniądz w obrocie gotówkowym


 


Pieniądz kruszcowy definiowany jest jako pewna ilość kruszcu zawarta w monetach obiegowych, nadająca im pewną własną wartość (np. wartość złota jaką zawierają). W początkowym okresie pojawiania się pieniądza kruszcowego, jego wytwarzanie nie było ograniczone. Panowała pełna swoboda np. przetwarzania pieniądza kruszcowego na wyroby ozdobne, jak też wybijaniu pieniądza z dostarczonego do mennicy kruszcu (był to tzw. otwarty system menniczy). W miarę rosnącego zapotrzebowania na pieniądz, prawo do produkcji pieniądza kruszcowego otrzymywały banki upoważnione przez Państwo (był to tzw. zamknięty system menniczy). W gospodarce feudalnej a nawet w początkowym okresie rozwoju kapitalizmu pieniądz kruszcowy w pełni zaspakajał potrzeby obrotu gospodarczego


 


Dynamiczny rozwój gospodarki kapitalistycznej - wywołuje rosnące zapotrzebowanie na pieniądz, które nie mogło być zaspakajane z uwagi na wolne pozyskiwanie kruszców szlachetnych. Zaczęto upowszechniać formę banknotu, jako swoistego pokwitowania - zaświadczenia, które już w XVII wieku pojawiło się w Anglii, stanowiło ono potwierdzenie zdeponowanego złota u złotników a potem w bankach. Banknot stanowił zobowiązanie wydania złota z chwilą jego przedstawienia. Banknoty - początkowo imienne, potem wystawiane na okaziciela stały się wygodne w regulowaniu zobowiązań. Wierzycielom wystarczyło przeświadczenie, że w każdej chwili mogą posiadane banknoty zamienić na kruszcowe monety . Banki szybko zorientowały się, że nie wszyscy posiadacze banknotów zamieniają je zaraz na pieniądz kruszcowy . zachęcało to banki do wprowadzania do obiegu większej ilości banknotów niż wynosiło jego pokrycie w złocie. Ta sytuacja pozwalała na osiąganie dodatkowych zysków, ale stopniowo narastało zagrożenie niewypłacalności (bankructwa) banków. Stopniowo ograniczano więc uprawnienia do emisji banknotów pozostawiając je ostatecznie bankowi centralnemu, który był pod nadzorem państwa.


 


Pieniądz kruszcowy stopniowo tracił swoje funkcje w obsłudze rozwijającej się gospodarki na rzecz pieniądza papierowego, który stał się nowym znakiem pieniężnym, funkcjonującym jako środek płatniczy na zasadzie usankcjonowania go przez władze państwowe.


 


W czasie pierwszej wojny światowej banki wstrzymały wymienialność, w związku ze zbyt wysokimi zadłużeniami rządów. Natomiast od 1933r. w wyniku wielkiego kryzysu w gospodarce światowej, wszystkie państwa zaniechały wymiany banknotów na kruszec.


 


Pieniądz w obrocie bezgotówkowym


 


Rozwój gospodarczy w II połowie XIX wieku, a zwłaszcza bezgotówkowym w XX wieku spowodował zapotrzebowanie na coraz większą ilość pieniędzy i wyższą sprawność jego obrotu.


 


Obok obiegającego pieniądza gotówkowego pojawił się pieniądz bezgotówkowy w formie zapisów na rachunkach bankowych. Powstał on początkowo w wyniku wpłaty gotówki do banku przez klienta i zapisania tej kwoty na jego koncie. Środki te mogły być następnie pobrane przez klienta w gotówce, bądź mógł on też zlecić przekazanie ich części lub całości na rzecz swego wierzyciela. Jeśli wierzyciel ten posiadał swój rachunek w tymże banku, cała operacja obejmowała jedynie zapis na odpowiednich kontach: obciążenie jednego konta i uznanie drugiego. Banki handlowe zorientowały się szybko, iż podobnie jak to miało miejsce z wystawaniem banknotów na zdeponowane złoto, klienci nigdy nie zgłaszali się jednocześnie po odbiór w gotówce całości swoich wkładów. Zatem bank handlowy przyjmując wpłaty gotówkowe od swoich klientów ( wpłaty te będziemy nazywali wkładami pierwotnymi) nie musiał trzymać całej tej gotówki w kasie, aby zaspokoić potrzeby z tytułu wypłat. Wystarczała znacznie mniejsza kwota na bieżące wypłaty gotówkowe dla klientów. Ta rezerwa kasowa składa się jednak nie tylko z gotówki w kasie, ale również z wkładu na rachunku banku handlowego w banku centralnym. Wysokość tej rezerwy kasowej kształtowała się na różnych poziomach w zależności od takich czynników jak: zakres posługiwania się przez podmioty gospodarujące we wzajemnych rozliczeniach gotówką bądź formą bezgotówkową, aktualnej sytuacji koniunkturalnej, itp. Wynika z tego, iż wysokość tej rezerwy bywa różna w poszczególnych państwach, a także zmieniała się ona w poszczególnych okresach. Jej wysokość może być kształtowana bądź w zależności od decyzji banków handlowych - w oparciu o ich doświadczenie - bądź też, co zdarza się dość często, może mieć charakter przymusowy i w tym przypadku jest ona ustalana przez bank centralny działający pod nadzorem państwa.


 


Część wpłat klientów, po odliczeniu rezerwy kasowej, mogła stanowić źródło kreacji pożyczek udzielanych przez bank handlowy , za które to pożyczki bank pobierał odsetki zapewniając sobie w ten sposób zysk. Udzielony, poprzez tworzenie przez bank depozytów, kredyt zwiększał ilość bezgotówkowego pieniądza w obrocie rynkowym i pozwalał podmiotom gospodarczym utrzymywać bieżącą płynność płatniczą oraz terminowo regulować zobowiązania.


 


Kreowanie pieniądza bezgotówkowego przez banki determinowane jest ilością posiadanych środków i koniecznością utrzymywania wewnętrznej równowagi finansowej. W trosce o własne dochody, banki zainteresowane są udzielaniem kredytu ponad zgromadzone środki (fundusze własne i depozyty klientów). Wymaga to jednak pozyskiwania środków na rynku bankowym, tj. lokat innych banków lub zaciąganie kredytu refinansowego ( czy lombardowego) w banku centralnym.


 


Należy pamiętać, że zarówno czek jak i przelew czy inne formy operacji bezgotówkowych nie są pieniądzem w ścisłym tego słowa znaczeniu; są umownym zalegalizowanym sposobem postępowania pozwalającego na obieg pieniądza bezgotówkowego w rozliczeniach wzajemnych. Czek jest formą przekazu pieniężnego między podmiotami gospodarczymi oraz osobami fizycznymi. Ma to tym większe znaczenie, że postęp techniczny wykorzystywany jest dla przyspieszenia obiegu pieniądza i skracania cyklu rozliczeniowego. Znajduje to odzwierciedlenie w pojawianiu się nowych technik przepływu pieniądza bezgotówkowego.


 


Szybki rozwój elektroniki wpłynął na dalsze usprawnienia rozliczeń bezgotówkowych poprzez pojawienie się tzw. pieniądza elektronicznego. Nie jest on nową formą pieniądza bezgotówkowego, lecz jedynie nową formą jego obrotu, wynikającą z ogólnego procesu komputeryzacji procesów finansowych; ma on walory usprawniające, szybkość, pewność i niskie koszty ( w przypadku powszechnego zastosowania). Pieniądz elektroniczny - to pieniądz w formie zapisu księgowego na specjalnych nośnikach nie na papierze, służy do tych samych operacji co zwykły pieniądz papierowy.

Wkuwanko.pl jako podmiot świadczący usługę hostingu materiałów edukacyjnych nie ponosi odpowiedzialności za ich zawartość.

Aby zgłosić naruszenie prawa autorskiego napisz do nas.

ikona Pobierz ten dokument

Wróć do kategorii

wkuwanko.pl

Wasze komentarze: dodaj komentarz

  • Nie ma jeszcze komentarzy do tego materiału.

Materiały w kategorii Mikroekonomia [67]

  • podgląd pobierz opis 374 Twierdzenia i Definicje
  • podgląd pobierz opis Czynniki produkcji i rynek pracy
  • podgląd pobierz opis Czysty monopol - TEST z odpowiedziami TEST
  • podgląd pobierz opis Ekonomia Alternatywna
  • podgląd pobierz opis Ekonomia Gospodarstwa Domowego - wykład 1 WYKŁAD
  • podgląd pobierz opis Ekonomia Gospodarstwa Domowego - wykład 2 WYKŁAD
  • podgląd pobierz opis Ekonomiczna istota pieniądza
  • podgląd pobierz opis Elastyczność popytu i podaży - TEST z odpowiedziami TEST
  • podgląd pobierz opis Firma w warunkach wolnej konkurencji - TEST TEST
  • podgląd pobierz opis Konkurencja doskonała
  • podgląd pobierz opis Konkurencja doskonała - TEST z odpowiedziami TEST
  • podgląd pobierz opis Konkurencja niedoskonała - TEST z odpowiedziami TEST
  • podgląd pobierz opis Konsument na rynku
  • podgląd pobierz opis Koszty produkcji. Wynik finansowy
  • podgląd pobierz opis Mechanizm rynkowy - TEST z odpowiedziami TEST
  • podgląd pobierz opis Metody i narzędzia analizy ekonomicznej
  • podgląd pobierz opis Mikroekonomia - ściąga ŚCIĄGA
  • podgląd pobierz opis Mikroekonomia - Ściąga ŚCIĄGA
  • podgląd pobierz opis Mikroekonomia 129 definicji
  • podgląd pobierz opis Mikroekonomia – Mechanizm rynkowy - TEST TEST
[ Misja ] [ Regulamin ] [ Kontakt ] [ Reklama ]   © wkuwanko.pl 2008-2018 właściciel serwisu SZLIFF

Partnerzy: matzoo.pl matmag.pl batmat.pl onlinefm.pl pisupisu.pl Matematyka radio online