Kategorie materiałów Ekonomia

Przedmiot: Prawo Wróć do kategorii

Dziedziczenie

plik Pobierz Dziedziczenie.doc


Dziedziczenie

 

SPIS TREŚCI

 

1)          Wstęp.

2)          Ogólna charakterystyka dziedziczenia

2.1)           Pojęcie dziedziczenia

2.2)           Zdolność do dziedziczenia

2.3)           Zrzeczenie się dziedziczenia

2.4)           Odpowiedzialność za długi spadkowe

3)       Omówienie formy prawnej dziedziczenia

3.1)    Dziedziczenie testamentowe –charakterystyka i  formy testamentów

3.2)    Dziedziczenie ustawowe

3.3)    Dziedziczenie gospodarstw rolnych

3.4)    Zachowek

4)          Podsumowanie i wyciągnięcie wniosków.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


1.WSTĘP
 

         Przedstawienie problematyki prawa spadkowego zacząć trzeba od wskazania jakie stosunki cywilnoprawne podlegają regulacjom zawartym w tym dziale prawa cywilnego. Prawo spadkowe normuje skutki prawne śmierci osoby fizycznej. Śmierć podmiotu, któremu przysługiwało określone prawo z reguły nie pociąga za sobą wygaśnięcia tego prawa. Istniejące w chwili śmierci osoby fizycznej stosunki cywilnoprawne także z reguły nie wygasają, lecz przechodzą na inne podmioty. Kwestie z tym związane normowane są przepisami prawa spadkowego. Z uwagi na przedmiot regulacji przepisy prawa spadkowego mają z reguły charakter bezwzględnie obowiązujący.

        W obrębie problematyki prawa spadkowego podstawowe znaczenie mają pojęcia: spadkodawca, spadkobierca, spadek i dziedziczenie.

        Spadkodawcą jest osoba fizyczna, po śmierci której jej majątek przechodzi na inne podmioty, tzw. spadkobierców. Spadkodawcą może być wyłącznie człowiek czyli osoba fizyczna.

           Spadkobiercą czyli podmiotem, na który przechodzi ogół praw i obowiązków majątkowych zmarłego, może być zarówno osoba fizyczna żyjąca w momencie otwarcia spadku jak i osoba prawna, która w tym czasie już istnieje. Dziecko poczęte w chwili otwarcia spadku może być spadkobiercą, jeżeli urodzi się żywe. Spadkobiercą może być również fundacja ustanowiona przez spadkodawcę, jeżeli zostanie wpisana do rejestru w ciągu dwóch lat od ogłoszenia testamentu.

           Pod pojęciem spadek rozumie się ogół praw i obowiązków przechodzących ze spadkodawcy na spadkobiercę lub kilku współspadkobierców. Definicja spadku możliwa jest do sformułowania na podstawie brzmienia art. 922 § 1 KC (aneks nr 48). Definicję taką należy oceniać jako niepełną. Z brzmienia przepisu wynika, że na spadkobiercę przechodzą prawa i obowiązki, których podmiotem był spadkodawca, i które nie wygasły w chwili jego śmierci. Tymczasem w skład spadku wchodzą także takie prawa i obowiązki, które nie istniały w chwili śmierci spadkodawcy, np. obowiązek zaspokojenia roszczeń o zachowek czy wypełnienia zapisów i poleceń.

        Pod pojęciem dziedziczenie rozumie się przejście na skutek jednego zdarzenia prawnego, jakim jest śmierć osoby fizycznej ogółu praw i obowiązków ze spadkodawcy na spadkobiercy lub kilku współspadkobierców. Śmierć osoby fizycznej pociąga za sobą otwarcie spadku (art. 924 - aneks nr 49) oraz nabycie go przez spadkobiercę (art. 925 – aneks nr 50).

    

        Bezpośrednio po zakończeniu II Wojny Światowej palącym problemem stało się zunifikowanie przepisów prawnych obowiązujących na terenie Polski. W obrębie prawa spadkowego dokonano tego dekretem z 8 października 1946 r. oraz dekretem z tej samej daty. Także 8 października 1946 r. wydany został dekret o postępowaniu spadkowym normujący kwestie procesowe z zakresu prawa spadkowego. Stanowił on niezbędne uzupełnienie uregulowań materialnoprawnych. Wszystkie te akty prawne weszły w życie 1 stycznia    1947 r.

        Dekret o prawie spadkowym oparty został na pewnych zasadach, które w większości obowiązują także w Kodeksie cywilnym. W dekrecie przyjęto dwa tytuły dziedziczenia – testament i ustawę, wyraźnie wskazując na pierwszeństwo woli spadkodawcy.

        Krąg spadkobierców ustawowych został określony stosunkowo wąsko. Z ustawy dziedziczyli: małżonek zmarłego, jego zstępni, rodzice, rodzeństwo i zstępni rodzeństwa oraz osoby przysposobione. W braku tych osób do dziedziczenia dochodziła gmina ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy oraz Skarb Państwa. Po wejściu w życie ustawy z 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej jest przepis art. 27 § 1 pr. sp. częściowo stał się nieaktualny, a jedynym spadkobiercą dochodzącym do dziedziczenia z ustawy w braku krewnych i małżonka pozostał Skarb Państwa. Dziadkowie spadkodawcy nie dochodzili do dziedziczenia z ustawy, ale w określonych sytuacjach nabywali roszczenie do spadkobiercy o dostarczenie środków utrzymania. Dekret początkowo utrzymał dyskryminację dzieci pozamałżeńskich. Zgodnie z art. 20 pr. sp. dziecko pozamałżeńskie, które nie zostało uznane, dziedziczyło z ustawy wyłącznie po matce i jej krewnych.

        Przepisy o rozrządzeniach testamentowych oparte zostały na zasadzie swobody testowania. Spadkodawca mógł dowolnie rozrządzić całością swego majątku. Dla ochrony interesów najbliższych krewnych zmarłego wprowadzona została instytucja zachowku.

        Dekret o prawie spadkowym nie zawierał natomiast przepisów szczególnych dotyczących dziedziczenia gospodarstw rolnych, regulujących tę kwestie w sposób odbiegający od ogólnych zasad dziedziczenia. Dopiero ustawa z 29 czerwca 1963 r. o ograniczeniu podziału gospodarstw rolnych wprowadziła szczególne reguły dziedziczenia takich gospodarstw. Nabycie gospodarstwa rolnego w drodze dziedziczenia uzależnione zostało od spełnienia dodatkowych przesłanek po stronie spadkobiercy. Postanowienia tej ustawy, pewnymi tylko zmianami, znalazły się w Kodeksie cywilnym.

 
2. OGÓLNA CHRAKTERYSTYKA DZIEDZICZENIA

 

POJĘCIE DZIDZIEDZICZENIA

          

           Pochodne nabycie praw i obowiązków może nastąpić w drodze:

ü       sukcesji generalnej (uniwersalnym; nabycie pod tytułem ogólnym),

ü       w drodze sukcesji syngularnej (nabycie pod tytułem ogólnym).

        Nabycie prawa i obowiązku pod tytułem szczególnym charakteryzuje się tym, że ze zbywcy (poprzednika prawnego) przechodzi na nabywcę (następcę prawnego) jedno ściśle określone prawo i obowiązek, bądź też kilka praw i obowiązków, ale także zindywidualizowanych.

        Nabycie pod tytułem ogólnym występuje, gdy nabywca wchodzi w ogół praw i obowiązków innego podmiotu. Dla przejścia praw i obowiązków w taki sposób nie jest konieczne ich szczegółowe określenie. W wyniku zajścia zdarzenia, z którym ustawa łączy skutek w postaci sukcesji generalnej, następca prawny staje się – co do zasady – podmiotem tych praw i obowiązków, których podmiotem był jego poprzednik prawny w chwili zajścia określonego ustawą zdarzenia.

        Najbardziej typowym i najczęściej powoływanym przykładem sukcesji uniwersalnej (generalnej) jest dziedziczenie. Pod tym pojęciem rozumie się przejście ogółu praw i obowiązków zmarłego na jedną lub kilka osób. Krąg takich osób wyznacza wola spadkodawcy. Zdarzeniem, z którym ustawa łączy takie przejścia praw i obowiązków jest śmierć osoby fizycznej.

        Przedstawione rozumienie pojęcia „dziedziczenie” należy jednak doprecyzować. Spadkobierca bowiem nie tylko staje się podmiotem praw i obowiązków, których podmiotem był spadkodawca w chwili śmierci. Działają także w stosunku do niego instytucje prawne, które działały w stosunku do poprzednika. Można zatem mówić o dziedziczeniu jako wejściu w sytuacje prawna spadkodawcy polegającą w szczególności na nabyciu praw i obowiązków , których podmiotem był zmarły.

 

ZDOLNOŚĆ DO DZIEDZICZENIA

 

        Zdolność do dziedziczenia ma nasciturus, a więc dziecko poczęte w chwili otwarcia spadku. Zdolność ta jest jednak zdolnością warunkową zgodnie z             art. 927 § 2 KC (aneks nr 51). Dziecko poczęte w chwili otwarcia spadku może być spadkobiercą, jeżeli urodzi się żywe. Zdolność do dziedziczenia dziecka poczętego ma zatem charakter warunkowy. Jeżeli ustawowy wymóg spełnienia określonego warunku uznamy za ograniczenie, zdolność do nabycia spadku nasciturusa jest zdolnością ograniczona. Spełnienie warunku (o charakterze zawieszającym), aby dziecko urodziło się żywe, powoduje, że nasciturus dziedziczy tak, jak pozostali spadkobiercy.

         Zdolność do dziedziczenia mają także osoby prawne istniejące w chwili otwarcia spadku. Jednak osoba prawna, zarówno państwowa, jak i niepaństwowa, nie może nabyć spadku na podstawie ustawy. Dziedziczenia ustawowe ma bowiem miejsce pomiędzy osobami powiązanymi węzłami krwi, przysposobienia lub związkiem małżeńskim. Osoba prawna z istoty swej w taki związek nie wchodzi. Nie może zatem należeć do kręgów spadkobierców ustawowych.

         Zdolność do dziedziczenia musi istnieć w chwili otwarcia spadku. Tylko ten moment decyduje o kręgu spadkobierców. Osoba fizyczna dochodząca do spadku musi zatem być przynajmniej poczęta i musi przeżyć spadkodawcę. Bez znaczenia pozostaje natomiast fakt, że spadkobierca zmarł zaraz po spadkodawcy. Jeżeli tylko śmierć osoby fizycznej nastąpiła później niż śmierć spadkodawcy, osoba ta dochodzi do dziedziczenia.

         Osoba prawna musi istnieć w chwili otwarcia spadku. W odniesieniu do osób prawnych podlegających wpisaniu do rejestru wymóg ustawy należy rozumieć w ten sposób, że w chwili śmierci spadkodawcy osoba prawna została już wpisana do rejestru, a nie została z niego wykreślona.

         Instytucja niegodności dziedziczenia ma na celu niedopuszczenie do sytuacji, w której podmiot podejmujący działania przeciwko osobie spadkodawcy, naruszający jego swobodę w zakresie ustalenia porządku dziedziczenia w drodze sporządzenia testamentu określonej treści lub działający przeciwko sporządzonemu już testamentowi, dochodzi do dziedziczenia po spadkodawcy. Przykładowo dziedziczenie przez zabójcę po swojej ofierze jest nie do pogodzenia z poczuciem słuszności i zasadami etyki. Wyłączenie od dziedziczenia stanowi przejaw dezaprobaty dla takich działań może być traktowane jako swoista kara cywilna. Niegodność powoduje powstanie względnej niezdolności do dziedziczenia.

 

ZRZECZENIE SIĘ DZIEDZICZENIA

 

        Prawo polskie zawiera zawiera generalny zakaz zawierania umów o spadek po osobie żyjącej (art. 1047 – aneks nr 52). Jedynym wyjątkiem od tej zasady jest umowa o zrzeczenie się dziedziczenia ustawowego zawierana pomiędzy przyszłym spadkodawcą i osobą należącą do kręgu jego spadkobierców ustawowych (art. 1048 – aneks nr 53, art. 1049 – aneks nr 54, art. 1050 – aneks nr 55). Dla ważności tej umowy niezbędne jest zachowanie formy aktu notarialnego art. 1048 KC (aneks nr 53) stanowi, że umowa o zrzeczenie się dziedziczenia powinna być zawarta w formie aktu notarialnego.

        Podmiotami umowy mogą być przyszły spadkodawca oraz spadkobierca ustawowy. Podmiotem takiej osoby może być zatem małżonek spadkodawcy jego zstępni, rodzice, rodzeństwo i zstępni rodzeństwa. Stroną umowy nie może być natomiast Skarb Państwa. Ten ostatni podmiot nie może zrzec się dziedziczenia,  podobnie jak nie może odrzucić spadku (art. 1023 § 1 – aneks nr 56). Wynika to z celu, dla osiągnięcia, którego Skarb Państwa powołany został w ostatniej kolejności do dziedziczenia z ustawy, tzn. z założenia, że spadek nie może pozostać bez spadkobiercy.

        Trudności nasuwać może określenie przedmiotu umowy o zrzeczenie się dziedziczenia. Zrzeczenie się może dotyczyć jedynie dziedziczenia opartego na powołaniu z ustawy.

        Zrzeczenie się dziedziczenia powoduje, że zrzekający się jego zstępni, zostają wyłączeni od dziedziczenia tak, jakby nie dożyli otwarcia spadku (art. 1049 – aneks nr 54). Umowa może jednak stanowić, że skutki zrzeczenia się obejmują jedynie zrzekającego się, z wyłączeniem jego zstępnych. Z uwagi na to, że zrzekający się jest traktowany tak, jakby nie dożył otwarcia spadku, traci on także prawo do zachowku, gdyż uprawnionym do zachowku jest ten, kto w braku testamentu dziedziczyłby z ustawy (art. 991 § 1 aneks - nr 43).

 

ODPOWIEDZIALNOŚĆ ZA DŁUGI SPADKOWE

 

        Odpowiedzialność spadkobiercy za długi spadkowe ma charakter odpowiedzialności osobistej, a mówiąc bardziej precyzyjnie – majątkowo-osobistej. Odpowiedzialność osobista dłużnika (spadkobiercy) polega na tym, że jeżeli dłużnik nie wykona swojego zobowiązania, wierzyciel może poszukiwać zaspokojenia na całym majątku dłużnika, obecnym i przyszłym, ale też tylko na jego majątku.

        Spadkobierca nabywa spadek z chwilą jego otwarcia, jednak nie jest to nabycie definitywne z uwagi na możliwość odrzucenia spadku. W ścisłym związku z takim unormowaniem pozostaje uregulowanie odpowiedzialności za długi spadkowe. Zgodnie a art. 1030 § 1 (aneks nr 57) do chwili przyjęcia spadku spadkobierca podnosi odpowiedzialność za długi spadkowe tylko ze spadku. Z punktu widzenia odpowiedzialności majątek spadkowy zostaje zatem oddzielony od osobistego majątku spadkobiercy. Spadkobierca ponosi odpowiedzialność jedynie z przedmiotów należących do spadku.

        Przyjęcie spadku, w drodze złożenia określonego oświadczenia lub w wyniku działania fikcji prawnej określonej w art. 1015 § 2 KC (aneks nr 58), powoduje, że nabycie spadku traci swój tymczasowy charakter. Zmienia się także odpowiedzialność spadkobiercy, który ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe całym swoim majątkiem (art. 1030 aneks nr 57).

        Zasada określana w art. 1030 KC nie narusz reguł odpowiedzialności rzeczowej. Jeżeli zatem spadkodawca, nie będący dłużnikiem osobistym ponosi odpowiedzialność ze względu na obciążającą jego nieruchomość hipotekę lub zastaw na rzeczach ruchomych, spadkobierca także po przyjęciu spadku, odpowiada tylko z przedmiotu zastawu lub hipoteki.

        Przyjęcie spadku powoduje, że spadkobierca ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe całym majątkiem, zarówno spadkowym, jak i osobistym, bez ograniczenia art. 1031 § 1 (aneks nr 59). Nieograniczona odpowiedzialność spadkobiercy występuje w dwóch sytuacjach:

ü       gdy spadkobierca złożył wyraźne oświadczenie, że przyjmuje spadek bez ograniczenia odpowiedzialności (art. 1012 aneks 60, w zw. z art. 1031 § 1 – aneks nr 59);

ü       gdy nie złożył żadnego oświadczenia co do spadku w terminie sześciu miesięcy od chwili dowi ...

Ciąg dalszy w pliku do pobrania.

Wkuwanko.pl jako podmiot świadczący usługę hostingu materiałów edukacyjnych nie ponosi odpowiedzialności za ich zawartość.

Aby zgłosić naruszenie prawa autorskiego napisz do nas.

ikona Pobierz ten dokument

Wróć do kategorii

wkuwanko.pl

Wasze komentarze: dodaj komentarz

  • Nie ma jeszcze komentarzy do tego materiału.

Materiały w kategorii Prawo [111]

  • podgląd pobierz opis Czek
  • podgląd pobierz opis Czek
  • podgląd pobierz opis Czyny niedozwolone
  • podgląd pobierz opis Dziedziczenie
  • podgląd pobierz opis Encyklopedia prawa - część 1
  • podgląd pobierz opis Encyklopedia prawa - część 2
  • podgląd pobierz opis Encyklopedia prawa - część 3
  • podgląd pobierz opis Encyklopedia prawa - część 4
  • podgląd pobierz opis Encyklopedia prawa - część 5
  • podgląd pobierz opis Encyklopedia prawa - część 6
  • podgląd pobierz opis Encyklopedia prawa - część 7
  • podgląd pobierz opis Encyklopedia prawa - opracowanie
  • podgląd pobierz opis Encyklopedia prawa - zagadnienia - 37 str.
  • podgląd pobierz opis Gwarancja jakości
  • podgląd pobierz opis Hipoteka
  • podgląd pobierz opis Inne przyczyny powstania zobowiązania
  • podgląd pobierz opis Inne przypadki odpowiedzialności
  • podgląd pobierz opis Inne wypadki nabycia i utraty własności
  • podgląd pobierz opis KLAUZULA REBUS SIC STANTIBUS
  • podgląd pobierz opis Księgi wieczyste
[ Misja ] [ Regulamin ] [ Kontakt ] [ Reklama ]   © wkuwanko.pl 2008-2019 właściciel serwisu SZLIFF

Partnerzy: matzoo.pl matmag.pl batmat.pl onlinefm.pl pisupisu.pl Matematyka radio online