Kategorie materiałów Ekonomia

Przedmiot: Prawo Wróć do kategorii

Czek

plik Pobierz Czek.txt

Czek

Podstawowy akt prawny regulujący obrót czekowy
 

Ustawa z dnia 28 kwietnia 1936 r. - PRAWO CZEKOWE

Dziennik Ustaw Nr. Nr. 37. Poz. 282. z dnia 11 maja 1936


Ustawowe cechy czeku

1.      nazwa "czek" w samym tekście dokumentu, w języku, w jakim go wystawiono;

2.      polecenie bezwarunkowe zapłacenia oznaczonej sumy pieniężnej;

3.      nazwisko osoby, która ma zapłacić (trasata);

4.      oznaczenie miejsca płatności;

5.      oznaczenie daty i miejsca wystawienia czeku;

6.      podpis wystawcy czeku.

W czekach, wystawionych i płatnych w Polsce, można jako trasata wskazać jedynie bankiera. Polecenie zapłaty, które nie odpowiada temu przepisowi, jest jako czek nieważne.

 

Czek może być wystawiony:

na określoną osobę z dodaniem wyraźnego zastrzeżenia "na zlecenie" lub bez takiego zastrzeżenia;
na określoną osobę z dodaniem zastrzeżenia "nie na zlecenie" lub innego równoznacznego;
na okaziciela.
Czek na rzecz określonej osoby z dodaniem wyrazów "lub okazicielowi" albo innego zwrotu równoznacznego uważa się za czek na okaziciela

 

Jeżeli czek, niezupełny w chwili wystawienia, uzupełniony został niezgodnie z zawartym porozumieniem, nie można wobec posiadacza zasłaniać się zarzutem, że nie zastosowano się do tego porozumienia, chyba że posiadacz nabył czek w złej wierze albo przy nabyciu dopuścił się rażącego niedbalstwa.

 

Jedna z różnic między czekiem i wekslem jest taka, że czek nie ulega przyjęciu. Wzmiankę o przyjęciu, umieszczoną na czeku, uważa się za nie napisaną. Podobnie rzecz dzieje się z oprocentowaniem, zaznaczonym na czeku (jest nieważne).

 

Podobnie jak w przypadku weksla: Jeżeli na czeku znajdują się podpisy osób, niezdolnych do zaciągania zobowiązań czekowych, podpisy fałszywe, podpisy osób nieistniejących albo podpisy, które z jakichkolwiek innej przyczyny nie zobowiązują osób, które czek podpisały lub których nazwiskiem czek został podpisany, nie uchybia to ważności innych podpisów.

Przenoszenie praw z czeku
Czek można indosować na ogólnych zasadach analogicznych jak w prawie wekslowym. Podobnie też indosowania można zabronić poprzez umieszczenie klauzuli „nie na zlecenie”. Dopuszczalny jest indos na okaziciela. lndosant może zabronić dalszego indosowania; w tym przypadku nie odpowiada wobec następnych indosatariuszy. Kto ma czek, przenośny przez indos, będzie uważany za prawnego posiadacza, jeżeli wykaże prawo swoje nieprzerwanym szeregiem indosów, chociażby ostatni indos był in blanco. Przekreślone indosy uważa się w tym względzie za nieistniejące. Gdy po indosie in blanco następuje dalszy indos, uważa się, że indosant, który go podpisał, nabył czek na mocy indosu in blanco.

 

         Indos powinien być bezwarunkowy. Warunki, od których uzależniono indos, uważa się za nienapisane. Indos częściowy jest nieważny. Nieważny jest również indos, dokonany przez trasata. Indos na okaziciela jest równoznaczny z indosem in blanco. Indos na rzecz trasata ma znaczenie pokwitowania, wyjąwszy przypadek, że trasat ma kilka zakładów, a czek indosowano na rzecz zakładu innego, niż zakład, na który czek wystawiono.

 

Kto ma czek, przenośny przez indos, będzie uważany za prawnego posiadacza, jeżeli wykaże prawo swoje nieprzerwanym szeregiem indosów, chociażby ostatni indos był in blanco. Przekreślone indosy uważa się w tym względzie za nieistniejące. Gdy po indosie in blanco następuje dalszy indos, uważa się, że indosant, który go podpisał, nabył czek na mocy indosu in blanco.

 

Jeżeli kto przez jakikolwiek wypadek utracił posiadanie czeku, posiadacz, w którego ręce czek się dostał - bez względu na to, czy chodzi o czek na okaziciela, czy też o czek na zlecenie, którego posiadacz wykaże swe prawo w sposób, wskazany w art. 19 - będzie obowiązany do wydania czeku tylko, jeżeli go nabył w złej wierze albo przy nabyciu dopuścił się rażącego niedbalstwa.

 

Zapłatę czeku można zabezpieczyć poręczeniem czekowem (aval) co do całości sumy czekowej lub co do jej części. Poręczenie może dać osoba trzecia, z wyjątkiem trasata, lub nawet osoba, podpisana na czeku.

Płatność
 

Czek jest płatny za okazaniem. Wszelką wzmiankę przeciwną uważa się za nienapisaną. Czek, przedstawiony do zapłaty przed dniem, wskazanym jako data wystawienia, jest płatny w dniu przedstawienia.

 

Czek, wystawiony i płatny w tym samym kraju, powinien być przedstawiony do zapłaty w ciągu dni dziesięciu.

Czek, wystawiony w innym kraju niż ten, w którym jest płatny, powinien być przedstawiony w ciągu bądź to dwudziestu, bądź to siedemdziesięciu dni, zależnie od tego, czy miejsce wystawienia i miejsce płatności znajdują się w tej samej, czy w różnych częściach świata. W tym względzie czeki, wystawione w jednym z krajów europejskich, a płatne w kraju, położonym nad Morzem Śródziemnem, i naodwrót, uważa się za wystawione i płatne w tej samej części świata.

Dniem początkowym oznaczonych wyżej terminów jest dzień, wskazany w czeku, jako data wystawienia.

Przy czeku, przekazanym z jednego miejsca na inne, w którym obowiązuje kalendarz odmienny, przelicza się dzień wystawienia na dzień, odpowiadający kalendarzowi miejsca płatności.

Odwołanie czeku może mieć skutek tylko po upływie terminu do przedstawienia.

Odwołanie czeku, płatnego w Polsce, może mieć skutek także, jeżeli czek, wystawiony na nazwisko lub na zlecenie i przesłany przez wystawcę bezpośrednio trasatowi, odwołano, zanim trasat wykonał otrzymane polecenie. Jeżeli odwołanie nie nastąpiło, trasat może zapłacić również po upływie terminu do przedstawienia.

 

Ani śmierć wystawcy, ani utrata przez wystawcę po wystawieniu czeku zdolności do działań prawnych nie naruszają ważności czeku.

 

Trasat może przy zapłacie żądać wydania czeku, pokwitowanego przez posiadacza. Posiadacz nie może odmówić przyjęcia zapłaty częściowej. W razie zapłaty częściowej trasat może żądać wzmianki o niej na czeku i osobnego pokwitowania.

Trasat, który płaci czek, przenośny przez indos, obowiązany jest do sprawdzenia prawidłowości szeregu indosów, lecz nie do sprawdzenia podpisów indosantów.

 

Jeżeli czek wystawiono na walutę, która nie jest walutą miejsca płatności, sumę czekową można zapłacić w ciągu terminu do przedstawienia czeku w walucie krajowej podług jej wartości w dniu zapłaty. Jeżeli czek nie został zapłacony za przedstawieniem, posiadacz może żądać zapłaty sumy czekowej w walucie krajowej według swego wyboru albo podług jej kursu w dniu przedstawienia, albo podług jej kursu w dniu zapłaty.

 

Wartość waluty zagranicznej oznacza się podług zwyczajów miejsca płatności. Wystawca jednak może zastrzec, że suma, przypadająca do zapłaty, ma być obliczona podług kursu, ustanowionego w czeku. Zasad powyższych nie stosuje się do przypadku, gdy wystawca zastrzegł, że zapłata ma być uiszczona w oznaczonej walucie (zastrzeżenie zapłaty rzeczywistej w walucie zagranicznej). Jeżeli czek wystawiono na walut, mającą w kraju wystawienia i w kraju zapłaty tę samą nazwę, lecz inną wartość, domniemywa się, że miano na myśli walutę miejsca płatności.

Czek zakreślony i czek rozrachunkowy
 

W celu zwiększenia bezpieczeństwa obrotu czekowego można stosować następujące ustawowe rozwiązania:

 

Czek zakreślony ogólnie - wystawca czeku lub każdy kto czek nabył może wydać dyspozycję każdemu bankowi, z trasatem włącznie, by ten nabył czek tylko od "swojego stałego klienta". Dokonuje się to przez naniesienie na czek dwóch linii równoległych. Prawo czekowe nie określa jak mają przebiegać te linie. W praktyce stosuje się prowadzenie tych linii przez lewy lub prawy górny róg czeku pod kątem 45 stopni. Można między te linie wpisać słowo "Bankier", czyli każdy bank. Taka dyspozycja eliminuje z obrotu czekowego ludzi anonimowych. Zakreślenie ogólne nie ogranicza wystawcy. Można wystawić czek każdemu. Chyba że wystawiam czek na siebie, staję się posiadaczem własnego czeku (czek "na zlecenie moje własne" lub gdy wpisałem w miejsce wierzyciela swoje nazwisko). Natomiast ogranicza posiadacza czeku. Może on zamienić czek na gotówkę tylko w banku gdzie go znają, gdzie posiada konto bankowe.

 

Czek zakreślony szczególnie- jeśli mamy obawy, że mimo zakreślenia ogólnego może dojść do kradzieży, możemy jeszcze podnieść stopień zabezpieczenia przez ograniczenie zakupu czeku tylko do określonego banku. Wtedy pomiędzy dwie linie równoległe zamiast słowa "Bankier", czyli każdy bank, wpisujemy nazwę konkretnego banku, np. Bank Śląski O/ Tarnów. Wtedy czek ten będzie mógł kupić tylko bank wymieniony w zakreśleniu i tylko od swojego stałego klienta. Ważne jest, że zakreślenie ogólne można zamienić na szczególne i że może tego dokonać każdy, kto czek posiada. Przekładając to na prozę życia: - przyjmuję zapłatę znacznej sumy czekiem od mojego odbiorcy. Mam obawy że mogę zgubić, lub w czasie podróży mogą mi ukraść ten czek. Proszę wystawcę aby zakreślił czek szczególnie podając mu nazwę mojego banku. Inna sytuacja: - wysyłam po towar pracownika. Daję mu na drogę czek wypisany na określonego wierzyciela z zakreśleniem szczególnym. Na czeku wypisałem nazwę banku wierzyciela. Tylko wierzyciel wymieniony na czeku i tylko w wymienionym banku będzie mógł zamienić go na gotówkę. W wypadku kradzieży lub zaginięcia znalazca może tylko oddać czek bo podjąć pieniędzy nie będzie w stanie.

 

Czek z klauzulą "do rozrachunku" - jeśli nie chcemy, aby bank wypłacił posiadaczowi czeku gotówkę, możemy wydać bankowi dyspozycję, aby wstawił wartość czeku na konto posiadacza czeku. Wpisujemy wtedy na przedniej stronie, jak mówi prawo czekowe - "w poprzek" czeku zastrzeżenie "przelać na rachunek" lub równoznaczne "do rozrachunku". Dyspozycję tę może napisać wystawca czeku lub każdy kto czek posiada.
W praktyce banki drukują specjalne blankiety czekowe z nazwą "czek rozrachunkowy" w kolorze pomarańczowym. Jeśli nawet przyjmiemy, że nazwa ta jest równoznaczna z "przelać na rachunek" to nie jest ona "zamieszczona w poprzek" co Prawo czekowe w Art. 39 wyraźnie nakazuje. Ustawodawcy przypuszczalnie chodziło o to by klauzula ta wyraźnie odróżniała się od równoległego tekstu czeku.

 

Czek zakreślony szczególnie z klauzulą "do rozrachunku" - wymienione powyżej trzy zabezpieczenia można stosować każde z osobna lub łączyć ze sobą w dowolnej kombinacji - zależnie od potrzeb i sytuacji. Można je tylko dopisywać, skreślenie z mocy prawa uważane jest za niebyłe.
Pozostaje jeszcze problem jak rozumieć wymienione w Art. 38 określenie "tylko od swoich stałych klientów". Czy stałym klientem będzie ten kto posiada konto w banku, czy ten kogo znają pracownicy banku. Chyba najlepszym rozwiązaniem byłoby określenie w regulaminie banku kwoty czeku do której wystarczy posiadanie tylko konta a powyżej również znajomość przez pracownika banku. Mam na myśli czeki zakreślone za które bank wypłaca gotówkę. W pierwszym wypadku wystarczyłoby sprawdzenie zgodności podpisu pod indosem na bank z kartą wzorów podpisów. W drugim adnotacja "Znany mi osobiście Kleofas Bujas" i podpis pracownika banku.

 

Zwrotne poszukiwanie z powodu niezapłacenia.
 

Posiadacz może wykonywać zwrotne poszukiwanie przeciwko indosantom, wystawcy, tudzież innym dłużnikom, jeżeli czek, mimo przedstawienia do zapłaty we właściwym czasie, nie został zapłacony, a odmowę zapłaty stwierdzono:

albo aktem publicznym (protestem);

albo oświadczeniem trasata na czeku, datowanem i wymieniającem dzień przedstawienia;

albo oświadczeniem izby rozrachunkowej, datowanem i stwierdzającem, że czek został we właściwym czasie złożony do rozrachunku i że go nie wykupiono.

 

Protest lub równoznaczne z nim stwierdzenie powinny być dokonane przed upływem terminu do przedstawienia.

W razie przedstawienia czeku w ostatnim dniu terminu protest lub równoznaczne stwierdzenie mogą być dokonane w pierwszym dniu powszednim, po nim następującym.

 

Posiadacz czeku powinien o niezapłaceniu zawiadomić swojego indosanta i wystawcę w ciągu czterech dni powszednich, następujących po dniu protestu lub równoznacznego stwierdzenia, a w przypadku zastrzeżenia "bez kosztów" - po dniu przedstawienia. Każdy indosant powinien w ciągu dwóch dni powszednich, następujących po dniu, w którym otrzymał zawiadomienie, podać do wiadomości swojego poprzednika otrzymane zawiadomienie, wskazując nazwiska i adresy tych, którzy dokonali zawiadomień poprzednich, i tak kolejno aż do wystawcy. Terminy powyższe biegną od otrzymania zawiadomienia poprzedniego.

Kto nie zawiadomi w czasie powyżej oznaczonym, nie traci praw z czeku, odpowiada jednak za szkodę, spowodowaną przez swe niedbalstwo tylko do sumy, na jaką czek jest wystawiony.

 

Wystawca, indosant albo poręczyciel przez zastrzeżenie "bez kosztów", "bez protestu" lub przez inne równoznaczne, ,napisane na czeku i podpisane, mogą zwolnić posiadacza czeku od protestu lub od równoznacznego stwierdzenia, jako warunku zwrotnego poszukiwania. Zastrzeżenie takie nie zwalnia posiadacza ani od przedstawienia czeku w przepisanym terminie, ani od obowiązku zawiadamiania. Dowód niezachowania terminu przedstawienia ciąży na tym, kto się na tę okoliczność powołuje wobec posiadacza.

 

Zastrzeżenie, pochodzące od wystawcy, skuteczne jest wobec wszystkich dłużników czekowych; jeżeli pochodzi od indosanta lub od poręczyciela, ma skutek tylko wobec niego. Gdyby mimo zastrzeżenia, pochodzącego od wystawcy, posiadacz dokonał, protestu lub równoznacznego stwierdzenia, sam ponosi koszty. Jeżeli zastrzeżenie pochodzi od indosanta lub od poręczyciela, koszty dokonanego protestu lub równoznacznego stwierdzenia obciążają wszystkich dłużników czekowych.

 

Wszystkie osoby, zobowiązane z czeku, odpowiadają wobec posiadacza solidarnie. Posiadacz może dochodzić roszczeń przeciw jednemu, kilku lub wszystkim dłużnikom bez potrzeby zachowania porządku, w jakim się zobowiązali. Takie samo prawo ma każdy dłużnik czekowy, który czek wykupił. Dochodzenie sądowe roszczeń przeciw jednemu dłużnikowi nie tamuje dochodzenia przeciw innym dłużnikom, nawet następującym po dłużniku, przeciw któremu wpierw skierowano dochodzenie sądowe.

 

Jeżeli przedstawienie czeku, protest lub równoznaczne stwierdzenie nie mogą być dokonane w terminach przepisanych z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia ustawowe przepisu któregokolwiek państwa albo innego wypadku siły wyższej, terminy te ulegają przedłużeniu.

Posiadacz obowiązany jest zawiadomić bez zwłoki swego indosanta o wypadku siły wyższej i o tym zawiadomieniu zaznaczyć na czeku lub na przedłużku z dodaniem daty i swego podpisu. Po ustaniu siły wyższej posiadacz czeku powinien bez zwłoki przedstawić czek do zapłaty, a w razie potrzeby dokonać protestu lub równoznacznego stwierdzenia. Jeżeli siła wyższa trwa dłużej niż piętnaście dni, licząc od dnia, w którym posiadacz zawiadomił swego indosanta o wypadku siły wyższej, chociażby nawet zawiadomienie takie nastąpiło jeszcze przed upływem terminu do przedstawienia, można wykonać zwrotne poszukiwanie bez przedstawienia czeku i bez protestu lub równoznacznego stwierdzenia.

 

Wtóropisy
Z wyjątkiem czeków na okaziciela każdy czek, wystawiony w jednym, a płatny w drugim kraju lub w części zamorskiej tego samego kraju i odwrotnie, albo też wystawiony, i płatny w tej samej części zamorskiej lub w różnych częściach zamorskich tego samego kraju, może być wystawiony w kilku jednobrzmiących egzemplarzach. Jeżeli czek wystawia się w kilku egzemplarzach, powinny one być ponumerowane w samym tekście dokumentu, w przeciwnym razie każdy z egzemplarzy uważa się za czek odrębny.

Zapłata, dokonana na jeden z egzemplarzy, zwalnia nawet wtedy, gdyby nie było na czeku zastrzeżenia, że taka zapłata pozbawia ważności inne egzemplarze.

Zmiany
W razie zmian ...

Ciąg dalszy w pliku do pobrania.

Wkuwanko.pl jako podmiot świadczący usługę hostingu materiałów edukacyjnych nie ponosi odpowiedzialności za ich zawartość.

Aby zgłosić naruszenie prawa autorskiego napisz do nas.

ikona Pobierz ten dokument

Wróć do kategorii

wkuwanko.pl

Wasze komentarze: dodaj komentarz

  • Nie ma jeszcze komentarzy do tego materiału.

Materiały w kategorii Prawo [111]

  • podgląd pobierz opis Czek
  • podgląd pobierz opis Czek
  • podgląd pobierz opis Czyny niedozwolone
  • podgląd pobierz opis Dziedziczenie
  • podgląd pobierz opis Encyklopedia prawa - część 1
  • podgląd pobierz opis Encyklopedia prawa - część 2
  • podgląd pobierz opis Encyklopedia prawa - część 3
  • podgląd pobierz opis Encyklopedia prawa - część 4
  • podgląd pobierz opis Encyklopedia prawa - część 5
  • podgląd pobierz opis Encyklopedia prawa - część 6
  • podgląd pobierz opis Encyklopedia prawa - część 7
  • podgląd pobierz opis Encyklopedia prawa - opracowanie
  • podgląd pobierz opis Encyklopedia prawa - zagadnienia - 37 str.
  • podgląd pobierz opis Gwarancja jakości
  • podgląd pobierz opis Hipoteka
  • podgląd pobierz opis Inne przyczyny powstania zobowiązania
  • podgląd pobierz opis Inne przypadki odpowiedzialności
  • podgląd pobierz opis Inne wypadki nabycia i utraty własności
  • podgląd pobierz opis KLAUZULA REBUS SIC STANTIBUS
  • podgląd pobierz opis Księgi wieczyste
[ Misja ] [ Regulamin ] [ Kontakt ] [ Reklama ]   © wkuwanko.pl 2008-2019 właściciel serwisu SZLIFF

Partnerzy: matzoo.pl matmag.pl batmat.pl onlinefm.pl pisupisu.pl Matematyka radio online