Kategorie materiałów Ekonomia

Przedmiot: Psychologia Wróć do kategorii

07 Spory wokół kwestii stosunków własnościowych

plik Pobierz 07 Spory wokol kwestii stosunkow wlasnosciowych.txt

SPORY WOKÓŁ KWESTII STOSUNKÓW WŁASNOŚCIOWYCH.
Pod­stawową kwestią życia społecznego - angażującą filozofię, etykę, ekonomię, prawo - jest kwestia form własności środków wytwarzania. Jakkolwiek dla środowisk biznesu pod­stawowe znaczenie ma określenie własności w sensie ekonomicznym i prawnym, to nie jest też dla tych środowisk - i dla społeczeństwa w ogólności - bagatelna kwestia określenia jej w sensie moralnym. Tu nie idzie już o opis tych form, lecz o model, aprobowaną moralnie, "uświęconą" formę własności, jej moralną ocenę. To zaś ma znaczenie nie tylko dla etyki biznesu, ale i dla uzasadnienia jego istnienia.

Podstawą istnienia biznesu jest wolny rynek i własność prywatna środków wy­twarzania oraz wszystkiego, co jest niezbędne dla tego procesu i wymiany jego pro­duktów. Podstawą moralnej legitymizacji biznesu i jego działania jest moralna le­gitymizacja tej formy własności.

W całej historii odwoływano się do dwóch rodzajów jej uzasadnień:

-          teoretycznych, filozoficznych, teologicznych, etycznych - powołując się na prawo natury, naturę człowieka, Boga, wolność, prawa człowieka itp.;

-          pragmatycznych, wskazując na zdolność wyzwalania przez nią energii ludz­kiej, ambicji i przedsiębiorczości, na jej efektywność i skuteczność.

-          Do podobnych rodzajów argumentów sięgała i krytyka tej formy własności oraz idea własności kolektywnej (społecznej, państwowej) - zwłaszcza radykalna kryty­ka marksistowska, socjalistyczna. Dowodziła ona, iż własność prywatna jest:

-          niemoralna, rodzi wyzysk i niesprawiedliwość, poniżenie człowieka, panowa­nie człowieka nad człowiekiem, konflikty i wrogość między ludźmi;

-          nieefektywna, hamuje rozwój społeczny, stanowi formę przeżytą historycznie, sama jest swoim grabarzem.

Z tego punktu widzenia własność społeczna ma pełne uzasadnienie moralne, za­pewnia sprawiedliwość i rozwój. Stanowi nie tylko konieczność historyczną, ale i moralnie wyższą formę własności.

Współcześnie mówi się niekiedy o "trzeciej drodze" - pośredniej między własno­ścią prywatną (kapitalizmem) oraz społeczną (socjalizmem) - o "uspołecznionej własności prywatnej", "uspołecznionym wolnym rynku" itp.

 

Każda z tych form własności ma współcześnie swoich programowych rzeczni­ków – stoją za nią określone doktryny społeczno-polityczne. Tutaj zasygnalizujemy je w ogromnym skrócie.

Wizję własności społecznej i rewolucyjny program jej urzeczywistniania sformuło­wali w XIX w. twórcy wspomnianej ideologii marksistowskiej. Poczesne miejsce zaj­mowała w niej teoria walki klas, tocząca się między posiadającymi i nie posiadającymi, wyzyskującymi i wyzyskiwanymi. Miała ona doprowadzić do uspołecznienia własności - odebrania jej z rąk prywatnych posiadaczy i oddania we władanie i pod kontrolę ludzi pracy, co miało zapewnić dobrobyt, harmonię społeczną i pokój. W Europie, jak wiado­mo, realizacja tej koncepcji nie powiodła się, przynosiła ona skutki ujemne, ofiary i opór.

Od XVIII w., i nadal aktualnym, czołowym rzecznikiem własności prywatnej, wolnego rynku, jest doktryna liberalizmu, występująca w wielu postaciach, roz­wijająca się i ewoluująca do dzisiejszej jego odmiany - neoliberalizmu i jemu podobnych. W każdej z tych postaci liberalizm opowiada się za niezbywalnym prawem człowieka do posiadania środków wytwarzania, za naczelną wartość uznaje wolność, także dysponowania swą własnością, wolną wymianę, oraz in­dywidualność ludzką, równe prawa do wolności, dobro i prawa jednostki, co wiąże się m.in. z postulatem ograniczenia funkcji państwa. Gwarancją wolności jednostki jest w tym ujęciu własność. Towarzyszyła temu wiara w postęp i har­monię interesów jednostkowych. Jedyną granicą wolności jest wolność innych. Współcześni reprezentanci liberalizmu - neoliberalizmu - dostrzegając rolę ety­ki w życiu gospodarczym, są na ogół skłonni przypisywać jej znaczenie jedynie instrumentalne wobec wymogów ekonomii, doraźnych celów i korzyści ekono­miczno-produkcyjnych.

Trzecią, żywą współcześnie koncepcję własności głosi Kościół katolicki - od końca XIX w. (Encyklika "Rerum Novarum" Leona XIII, 1891 r.) rozwija się intensywnie katolicka nauka społeczna. Dostrzegano w niej od początku wady kapitalistycznego ustroju społeczno-gospodarczego (m.in. pod wpływem mark­sizmu), krytyczne położenie klasy robotniczej, akcentowano nie tylko indywi­dualny, ale i społeczny charakter własności, dobro wspólne, sprawiedliwość w zakresie pracy i płacy. Katolicka nauka społeczna rozwinęła się zwłaszcza w okresie pontyfikatu Jana Pawła II, m.in. za sprawą encyklik "Laborem exercens" oraz "Centesimus Annus", wydanąw stulecie "Rerum Novarum".

Od czasów św. Tomasza z Akwinu w Kościele przez wieki uznawano wła­sność prywatną za jedynie zgodną z wyrażającym intencje Boga, wiecznym pra­wem natury. Natomiast w początkach XX w. w tomizmie pojawił się pogląd, iż z prawa natury wynika jedynie prawo do korzystania z własności i dóbr mate­rialnych, często dodając: do słusznego korzystania. Błędne natomiast jest prawno naturalne uzasadnienie własności prywatnej. Podmiotem własności może być zarówno jednostka, jak państwo lub społeczeństwo w ogólności - przy respekto­waniu zasady, że wszyscy obywatele mają jednakowe prawo do korzystania z dóbr materialnych. Pogląd taki podzielał Jan XXIII ("Mater et Magistra" i "Pa­cem in Terris") oraz Paweł VI ("Populorum progressio"). Pogląd ten, zawierają­cy także krytykę własności prywatnej - obok krytyki idei komunizmu - jako źró­dła zła społecznego, był żywy i wśród polskich przedstawicieli katolickiej nauki społecznej występował także w wypowiedziach Jana Pawła I I. Kościół unikał jednoznacznego opowiadania się za określoną formą własności - ustroju społeczno-gospodarczego. Domagał się natomiast m.in. łagodzenia nierówności spo­łecznych, głosił zasadę solidaryzmu społecznego w duchu miłości bliźniego, godziwego wynagrodzenia pracowników przez pracodawców, uczciwej pracy pracowników, dziele­nia się przez właścicieli swym zyskiem ze społeczeństwem, świadczeń na zaspokajanie potrzeb ogółu. To właśnie miało oznaczać ową trzecią drogę społeczno-ustrojową. Stop­niowo jednak katolicka nauka społeczna ewoluowała w kierunku wyraźnego dzisiaj opo­wiedzenia się za własnością prywatną jako zgodną z prawem natury. Przy zachowa­niu krytyki kapitalizmu niesprawiedliwego, "dzikiego" - jest to aprobata kapitalizmu "z ludzką twarzą, etycznego, nie redukującego człowieka do poziomu producenta i konsu­menta, sprzyjającego rozwojowi jego osobowości i budowaniu dobra wspólnego.

Na gruncie lansowanych przez wszystkie wymienione orientacje haseł wolności, demokracji, sprawiedliwości, równości, odpowiedzialności - choć każda z nich ina­czej je pojmuje - rozwijały się współcześnie etyka społeczna, etyka życia gospodar­czego oraz etyka biznesu.

 

 

Wkuwanko.pl jako podmiot świadczący usługę hostingu materiałów edukacyjnych nie ponosi odpowiedzialności za ich zawartość.

Aby zgłosić naruszenie prawa autorskiego napisz do nas.

ikona Pobierz ten dokument

Wróć do kategorii

wkuwanko.pl

Wasze komentarze: dodaj komentarz

  • Nie ma jeszcze komentarzy do tego materiału.

Materiały w kategorii Psychologia [74]

  • podgląd pobierz opis 01 Moralność i Etyka
  • podgląd pobierz opis 02 Światopogląd aksjologiczny
  • podgląd pobierz opis 03 Relacje pojęć moralność i etyka
  • podgląd pobierz opis 04 Dziedziny i zadania refleksji etycznej
  • podgląd pobierz opis 05 Zycie gosp a nauki ekonom i etyka
  • podgląd pobierz opis 06 Wartość i moralność pracy
  • podgląd pobierz opis 07 Spory wokół kwestii stosunków własnościowych
  • podgląd pobierz opis 08 Zasada sprawiedliwości
  • podgląd pobierz opis 09 Prawa do zysku i bogactwa
  • podgląd pobierz opis 10 Podział pracy i zróżnicowanie moralności
  • podgląd pobierz opis 11 Czy biznes jest zawodem
  • podgląd pobierz opis 12 Czy możliwa jest etyka biznesu
  • podgląd pobierz opis 13 Zarys historyczny etyki biznesu
  • podgląd pobierz opis 14 Uwarunkowania i uzasadnienia etyki biznesu
  • podgląd pobierz opis 15 Podstawowe zakresy etyki biznesu
  • podgląd pobierz opis 16 Etos Biznesu
  • podgląd pobierz opis 18 Pracodawca - Pracownicy
  • podgląd pobierz opis 19 Etyka kupiecka
  • podgląd pobierz opis 20 Uczciwa konkurencja
  • podgląd pobierz opis 21 Praktyki korupcyjne
[ Misja ] [ Regulamin ] [ Kontakt ] [ Reklama ]   © wkuwanko.pl 2008-2017 właściciel serwisu SZLIFF

Partnerzy: matzoo.pl matmag.pl batmat.pl onlinefm.pl pisupisu.pl Matematyka radio online