Kategorie materiałów Ekonomia

Przedmiot: Psychologia Wróć do kategorii

04 Dziedziny i zadania refleksji etycznej

plik Pobierz 04 Dziedziny i zadania refleksji etycznej.zip

 DZIEDZINY I ZADANIA REFLEKSJI ETYCZNEJ.
Wypowiadając się o świecie posługujemy się zarówno zdaniami opisującymi istniejący stan rzeczy, jak i zdaniami oceniającymi, wartościującymi owe zjawiska według jakichś kryteriów. Przykładami zdań pierwszego typu są np. zdania: "X hoduje róże i tulipany", "Y przywłaszczył sobie czyjeś mienie" - zaś przykładami zdań drugiego typu: "róża jest ładniejszym kwiatem niż tulipan", "przywłaszczenie cudzego mienia jest złem". Zdania opisujące nie zawsze występują w "czystej" postaci, bez domieszki warto­ściowania. Zdanie o hodowcy kwiatów można uznać za czysty opis - zdanie opisowe dotyczące Y, który przywłaszczył sobie cudze mienie, ma także wyraźny posmak wartościujący, brzmienie pejoratywne, zawiera ujemną ocenę tego czynu.
Częstotliwość występowania zdań wartościujących w poszczególnych naukach jest różna. Najczęściej występują one w naukach stosowanych, praktycznych, formułujących jakieś zasady działania. Do najbardziej pod tym względem reprezentatywnych należy etyka.

Etyka obejmuje ogół rozmyślań nad owym prawem moralnym nad moralnością. Jako teoria zajmująca się moralnością obejmuje ona trzy powiązane z sobą, dopełniające się dziedziny rozważań. Jedna z nich ma charakter opisowo-wyjaśniający (etyka opisowa, zwana także teorią moralności, nauką o moralności, etologią). Celem dociekań jest tu udzielanie odpowiedzi na pytania:, co to jest moralność, jaka jest jej historia, co i dlaczego ludzie w danych warunkach i epokach uważają za moralne i niemoralne, jakie są mechanizmy jej rozwoju. Ta dziedzina etyki rozwija się zwłaszcza od XIX wieku, wraz z rozwojem socjologii, badań etnograficznych, geograficznych itp.

W historii myśli ludzkiej występowało wiele kierunków etycznych rozmaicie wyjaśniających charakter oraz źródła moralności. Jedne teorie przypisują ich po­chodzenie czynnikom nadprzyrodzonym - inne wiążą je z niezmienną "naturą ludzką", z podłożem biologicznym, lub stoją na stanowisku subiektywizmu, przypisując każ­dej jednostce prawo do dowolnego ustalania moralnych wartości i zasad postępowa­nia. Koncepcje obiektywistyczne źródła poglądów, ideałów i zasad moralnych znajdują w warunkach życia ludzi, w potrzebach współżycia społecznego.

Do podstawowych DZIEDZIN zainteresowania etologii zalicza się:
-          Historię moralności i systemów etycznych. Analizie podlegają tu historyczne formy moralności, istniejące między nimi różnice oraz historyczny rozwój systemów etycznych (poszczególnych epok lub poszczególnych twórców), ich konkretne postacie.

-          Psychologię moralności. Przedmiotem tych analiz są zagadnienia z zakresu psycholo­gii oceniania i postępowania. Dotyczą one np. motywów rządzących pochwałami i naganami moralnymi ludzi, ich skłonności do surowszego lub łagodniejszego oceniania określo­nych czynów w określonych okolicznościach, specyficzne przeżycia i dyspozycje psychiczne, nieodłączne od sfery moralnej. Niektóre z tych przeżyć muszą wystąpić, by pojawiła się ocena moralna (uczucie satysfakcji czy poczucie winy). Inne z nich same podlegają ocenie moralnej - na przykład: uczucie miłości, zazdrości, współczucie. Psychologia moralności zajmuje się też psychicznymi podstawami osobniczego rozwoju moralnego, typologią moralną oraz zagadnieniami motywacji, woli, wrażliwości moralnej.

-          Socjologię moralności, która zajmuje się uwarunkowaniami społecznymi oraz zróżnicowaniem - jego podłożem - moralności, wzajemną zależnością moralności i innych regulacji społecznych (religii, prawa, obyczaju, poglądów politycznych).

-          Pedagogikę moralności, rozpatrującą sprawy wychowawczego oddziaływania na poglądy i podstawy moralne ludzi - mechanizmy, metody i instrumenty prze­kazu wartości i zasad moralnych - ich internalizacji przez jednostkę. Podkreśla się w związku z tym ścisłe powiązania także etyki normatywnej, systemu wartości, z peda­gogiką jako teorią i praktyką pedagogiczną.

-          Biologię moralności, wskazującą na biologiczne podstawy moralności, jej okre­ślonych reguł, oraz analizującą moralne regulacje dotyczące tych podstaw (życie, zdro­wie, relacje płci, wieku itp.). Ma ona duże znaczenie współczesne.

 

Druga DZIEDZINA rozważań etycznych ma charakter wartościująco-normatywny (etyka normatywna, zwana również właściwą, lub nauką moralności). Ich celem jest udzielanie odpowiedzi na pytania, co naprawdę jest moralne i niemoralne, co ludzie powinni uznawać za dobro, a co za zło, jak powinni postępować, co powinno być celem ich dążeń i aspiracji, jakich zasad przestrzegać, by żyć godnie i słusznie.

W tym obszarze wyróżnia się kilka wątków:

-          Wątek aksjologiczny, (aksjologia moralna - gr. aksia - wartość, aksins - godny. cenny, wartościowy, logos - nauka, słowo) - dociekania dotyczące wartości moralnych, ich treści i hierarchii, w tym wartości naczelnej - dobra najwyższego. Ze względu na charakter przyjmowanego dobra naczelnego, człowiek w ogóle, lub jego szczęście, przyjemność, doskonałość, wolność, pożytek. Rozwój gatunku ludzkie­go) rozróżnia się określone systemy - doktryny - etyczne (teocentryczne, antropocen­tiyczne, eudajmonistyczne, hedonistyczne, liberalne, perfekcjonistyczne. utylitarne, ewo­lucjonistyczne).

-          Wątek deontologiczny (gr. cleon - obowiązek) obejmujący namysł nad moralnymi powinnościami ludzi w ogóle, a w szczególności pełniących określone role społeczne (zawodowe), nad tym, co decyduje o moralnej wartości czynu. Spokrewnione z tym są próby kodyfikacji tych powinności.

-          Wątek perfekcjonistyczny, w którym określone są miary moralnej doskonałości, cnoty, które powinny cechować człowieka. Przez "cnoty" rozumie się zazwyczaj wartości wyrażane w zachowaniach - dzielności, dyspozycje moralne, stałe właściwości stano­wiące wyposażenie człowieka zasługującego na wysoką ocenę moralną i ułatwiające współżycie ludzi. W starożytności do podstawowych cnót zaliczano: sprawiedliwość, męstwo, umiarkowanie i rozwagę. Wyróżnia się całą dziedzinę refleksji na temat cnót - aretologię (gr, arete - cnota).

-          Wątek solidarnościowy (higieny współżycia) - dotyczący wartości i zasad niezbędnych we współżyciu, jednostek i grup społecznych, (sygnalizowany i w innych fragmentach tekstu).

-          Wątek felicytologiczny (łac. felis - szczęśliwy) - rozważania ogniskujące się wokół zagadnień szczęścia, jego istoty, czym jest, na czym polega, w czym się wyraża, jakie są słuszne drogi jego osiągania. (Jest to podstawowa refleksja etyczna występująca w literaturze pięknej).

Takie dociekania właśnie pierwszy mianem etyki, jako filozofii praktycznej, określił Arystoteles w „Etyce Nikomachejskiej".

 

W ostatnich dziesięcioleciach rozwinęła się 3 DZIEDZINA rozważań etycz­nych - metaetyka. Ich celem jest logiczno-sematyczne wyjaśnianie charakteru war­tościująco-normatywnych sądów etycznych, zwłaszcza zaś ich znaczenia, możliwo­ści uzasadniania, prawdziwości lub fałszywości.

Istotne w całej refleksji etycznej jest zagadnienie relacji między bytem i powinnością, tym, co jest, a tym, co być powinno, a także relacji i między wiedzą o rzeczywi­stości, zdaniami ją opisującymi, a systemem wartości i powinności moralnych, zda­niami oceniająco-postulatywnymi.

 

Z innego nieco punktu widzenia wyróżnić można kilka szczebli („poziomów") refleksji etycznej:

-          Szczebel dociekań najbardziej ogólnych - obejmowanych też mianem "filo­zofii moralnej" lub etyki ogólnej - nad istotą dobra i zła, powinności i słuszno­ści moralnej, człowieczeństwa, wartości i sensu życia, a także sumienia, konflik­tu i wyboru moralnego, godności i wolności, winy i odpowiedzialności, nad istotą ocen i norm moralnych.

-          Szczebel "przekładu" podstawowych wartości moralnych "na język" praktyki społecznej, polityczno-gospodarczej - etycznej analizy i wartościowania tej prakty­ki, określania jej aspektów moralnych i związanych z nimi problemów, proponowa­nia dotyczących jej moralnych rozwiązań. Używane tu bywa pojęcie: "etyka stoso­wana" lub „etyka szczegółowa".

-          Szczebel popularyzacji, propagandy wartości i ideałów moralnych, komunika­tywnej społecznie charakterystyki wartości, wzorców, norm moralnych, argumenta­cji i perswazji etycznej, odwoływanie się do przykładów itp. Właściwe jest tu okre­ślenie: "moralistyka" (jej wynaturzeniem jest moralizatorstwo), uprawianie, której wymaga erudycji, doświadczenia oraz kultury pedagogicznej.

Etyka na każdym szczeblu może wpływać na kształtowanie racjonalnego stosun­ku do moralności i własnej postawy moralnej człowieka, ułatwiać korygowanie tej postawy w kierunku pożądanym dla systemu wychowania społecznego.

Dla świadomej regulacji postępowania moralnego w określonych warunkach spo­łecznych użyteczna jest wiedza o aktualnej rzeczywistości moralnej, o konflik­tach i sprzecznościach, potrzebach i aspiracjach moralnych zbiorowości. Dostarcza jej między innymi refleksja etyczna.

Etyka (normatywna) nie tylko formułuje wartości i zasady moralne, ale wyjaśnia ich sens, konkretne odniesienia. Orientacja w tych sprawach jest niezbędna do uzy­skania właściwych kompetencji przy ocenach moralnych, uniknięcia demagogii, pochopnych, stereotypowych opinii i uogólnień.

 

Etyka wchodzi, zatem w ciągłą styczność z praktyką moralną.

Kotarbiński mianem etyki (normatywnej) obejmował (oprócz zagadnień szczęścia i sumienia) także prakseologię dotyczącą sprawności niezbędnych dla realizacji dóbr moralnych. Ten wątek ma charakter raczej techniczny - generalnie traktuje o racjonalnym doborze środków dla urzeczywistnienia zamierzeń, o zasadach skuteczności, np. dostatecznej energii działania, także gospodarności, najoszczędniej­szego użytkowania miejsca, czasu, materii i energii. W całej pełni może on być odnoszo­ny do czynów i zamierzeń moralnych, realizacji celów moralnie godnych. (Wyłania się tu odrębny i drażliwy problem etyczny - relacji celów i środków, wyrażający się m.in. w pytaniu, "czy dobry cel uświęca złe środki"?).

Etyka jako teoria współdziała z pokrewnymi naukami społecznymi. Może ona wywierać bezpośredni wpływ na rzeczywistość moralną. Przede wszystkim jednak wywiera go, występując w całym systemie tych nauk (obejmujących zwłaszcza pe­dagogikę, psychologię, socjologię), a często także za ich pośrednictwem, w szcze­gólności zaś teorii wychowania.

 

MORALNOŚC I KODEKSY MORALNE.
We współczesnych dyskusjach w kwestiach moralności i etyki, ich architektury i roli, istotny jest problem kodek­sów moralnych.

Pojęciem kodeksu oznacza się spisany i uporządkowany zbiór zasad - nakazów i zakazów moralnych. Wywodzi się ono od łacińskiego słowa coclex - pień, kloc, księ­ga, spis, wykaz. Wyraża głównie jeden segment moralności - normy, powinności, obowiązki. Często niesłusznie cała sfera moralności, a niekiedy i etyka, sprowadza­na jest do kodeksu. Propagowanie zaś moralności, troskę o jej poziom sprowadza się do jej kodyfikacji.

Tradycyjnie kodeksom przyznaje się dużą rolę. Przykład tego stanowić może re­ligijny dekalog (gr. clekulogos, deka - dziesięć) - dziesięć przykazań moralnych. Kodeksy i próby kodyfikacji moralności „postawy kodeksowe", spotykają się z ostrą krytyką. Akcentuje się w niej, że kodeks zakłada szczegółowe i drobiazgowe ustalenie powinności moralnych człowieka. Tymczasem nie jest możliwe ujęcie wszel­kich zasad, przykazań moralnych w zamkniętym ich wykazie. Rzeczywistość jest złożona i dynamiczna, człowiek może znaleźć się w sytuacji i wobec problemu, któ­rego nie przewiduje i nie rozwiązuje żaden kodeks - nie pomaga odwołanie się do niego. Podważa się również sens kodeksu. Rodzi on złudne poczucie "moralnego bezpieczeństwa", że jego istnienie i znajomość zapewnia właściwe postępowanie.

Ustalenia kodeksu, w tym ujęciu, są arbitralne i autorytatywne, wymagają mecha­nicznego posłuszeństwa. Pojęcie "kodeks" wywołuje też złe skojarzenia z kodek­sem karnym, z normatywnymi aktami prawa, za którymi idzie penalizacja.

Kodeksom i postawom kodeksowym krytycy przeciwstawiają "etykę wartości" - postępowanie oparte nie na formalnych nakazach i zakazach, lecz na przyswojeniu, aprobacie i realizacji wartości. Postawa taka, to również uwzględnianie realnych sytuacji, w których się działa, wybierając na własne ryzyko i odpowiedzialność. Stąd wywodzi się pojęcie "etyki sytuacyjnej". Jest ona negacją "ślepego'' stosowa­nia się do reguł moralnych - twierdzi, że w konkretnej sytuacji bezwzględne stoso­wanie danej normy może rodzić zło, czyjąś krzywdę. Np. stosowanie się do nakazu prawdomówności wobec ciężko chorego, co może pogorszyć jego stan, niewczesne ujawnienie prawdy przez "uczynnych" sąsiadów adoptowanemu przez kogoś dziec­ku, czy w czasie okupacji hitlerowcom ścigającym partyzantów lub Żydów. Krytyka ta i związane z nią stanowisko są w dużym stopniu zasadne. Ale kodeksom można przyznać inny sens i znaczenie. Mogą one stanowić werbalizację zasad postępo­wania wykształconych w danej zbiorowości, otwarty zbiór uznawanych w niej wartości, katalog zachowań ocenianych moralnie dodatnio. Nie wyczerpuje on spraw moralności - może jednak stanowić pomocniczy jej instrument, ułatwiający poznanie swych powin­ności moralnych, lepszą w nich orientację. Obok sytuacji złożonych i nieoczekiwanych, wymagających podjęcia własnej decyzji, istnieją też sytuacje proste i powtarzalne, wy­magające zachowań opartych na znanych i uznanych regułach moralnych.

Szczególną przydatność ujawniają kodeksy w środowiskach zawodowych ­moralności (etyki) zawodowej, jako środek uzupełnienia przepisów prawnych i służ­bowych, nobilitacji zawodu, wpływania na niezbędne w nim i społecznie oczekiwa­ne zachowania profesjonalne. Z takich przeświadczeń wywodzi się wielość takich kodeksów, o których szersze wzmianki pojawią się w rozdz. lll.

 

ETYKA ŻYCIA GOSPODARCZEGO A ETYKA BIZNESU
Etyka indywidualna a etyka społeczna

-          Ekonomia a etyka biznesu

-          Życie gospodar­cze a wartości i wartościowanie moralne

-          War­tość pracy

-          Stosunki własnościowe

-          Problematyka sprawiedliwości

-          Prawo do zysku i bogactwa

 

MORALNOŚĆ JEDNOSTKI A MORALNOŚĆ ZBIOROWOŚCI.
 W re­fleksji etycznej, a także w praktyce moralnej, różnie są rozkładane naciski na okre­ślone wartości i zasady moralne - różne są ich konfiguracje. Wartości te i zasady ujawniają się nie tylko w tzw. życiu osobistym, lecz także, na ogół, w ścisłym związ­ku z praktyczną, społeczną działalnością jednostki i całych zbiorowości - poli­tyczną i gospodarczą, występując tu w splocie z regularni bezpośrednio polityczny­mi i ekonomicznymi ("gry" politycznej i ekonomicznej). Toteż wyróżnia się, z tego punktu widzenia, dwa obszary moralności.

Jeden z nich dotyczy postępowania jednostki ludzkiej - do niego odnosi się poję­cie moralności (etyki) indywidualnej. Drugi - życia zbiorowości ludzkiej, działań zbiorowych i organizujących je instytucji. Tutaj stosowane jest pojęcie moralności (etyki) społecznej.

Określenia te są współcześnie stosowane powszechnie, choć różnie jest pojmowana ich treść. Według jednego z obi ...

Ciąg dalszy w pliku do pobrania.

Wkuwanko.pl jako podmiot świadczący usługę hostingu materiałów edukacyjnych nie ponosi odpowiedzialności za ich zawartość.

Aby zgłosić naruszenie prawa autorskiego napisz do nas.

ikona Pobierz ten dokument

Wróć do kategorii

wkuwanko.pl

Wasze komentarze: dodaj komentarz

  • Nie ma jeszcze komentarzy do tego materiału.

Materiały w kategorii Psychologia [74]

  • podgląd pobierz opis 01 Moralność i Etyka
  • podgląd pobierz opis 02 Światopogląd aksjologiczny
  • podgląd pobierz opis 03 Relacje pojęć moralność i etyka
  • podgląd pobierz opis 04 Dziedziny i zadania refleksji etycznej
  • podgląd pobierz opis 05 Zycie gosp a nauki ekonom i etyka
  • podgląd pobierz opis 06 Wartość i moralność pracy
  • podgląd pobierz opis 07 Spory wokół kwestii stosunków własnościowych
  • podgląd pobierz opis 08 Zasada sprawiedliwości
  • podgląd pobierz opis 09 Prawa do zysku i bogactwa
  • podgląd pobierz opis 10 Podział pracy i zróżnicowanie moralności
  • podgląd pobierz opis 11 Czy biznes jest zawodem
  • podgląd pobierz opis 12 Czy możliwa jest etyka biznesu
  • podgląd pobierz opis 13 Zarys historyczny etyki biznesu
  • podgląd pobierz opis 14 Uwarunkowania i uzasadnienia etyki biznesu
  • podgląd pobierz opis 15 Podstawowe zakresy etyki biznesu
  • podgląd pobierz opis 16 Etos Biznesu
  • podgląd pobierz opis 18 Pracodawca - Pracownicy
  • podgląd pobierz opis 19 Etyka kupiecka
  • podgląd pobierz opis 20 Uczciwa konkurencja
  • podgląd pobierz opis 21 Praktyki korupcyjne
[ Misja ] [ Regulamin ] [ Kontakt ] [ Reklama ]   © wkuwanko.pl 2008-2017 właściciel serwisu SZLIFF

Partnerzy: matzoo.pl matmag.pl batmat.pl onlinefm.pl pisupisu.pl Matematyka radio online