Kategorie materiałów Ekonomia

Przedmiot: Rynek kapitałowy Wróć do kategorii

01. Struktura rynku kapitałowego

plik Pobierz 01. Struktura rynku kapitalowego.txt

1. Struktura rynku kapitałowego

 

Rynek w najszerszym tego słowa rozumieniu obejmuje wszystkie zamierzenia i transakcje, dotyczące dóbr materialnych oraz roszczeń do pewnych wartości (dóbr niematerialnych), których efektem jest wyznaczenie cen tych dóbr. Na rynku następuje zetknięcie się zamierzeń tych, którzy pragną nabyć określone dobra (zgłaszają popyt na te dobra) z zamierzeniami tych, którzy te dobra chcą sprzedać (oferują podaż tych dóbr). Transakcje odbywają się po wyznaczonych przez rynek cenach.

 

Biorąc pod uwagę przedmiot transakcji możemy podzielić rynek na realny i finansowy. Na rynku realnym transakcje dotyczą wszelkich dóbr i usług konsumpcyjnych i czynników produkcji, które mogą być przedmiotem handlu.

 

Na rynku finansowym przedmiotem handlu są dobra niematerialne, na przykład wszelkiego typu roszczenia do dochodów w formie udziałów w zyskach, odsetek od depozytów lub obligacji zakupionych lub innych. Roszczenia te powstają na skutek tego, że w gospodarce występuje permanentne niedostosowanie strumieni środków finansowych. Występują w niej jednostki (osoby, instytucje), które dysponują czasową nadwyżką tych środków i gotowi są te środki udostępnić innym, za określonym wynagrodzeniem. Inaczej mówiąc, jednostki te są gotowe zrezygnować z części konsumpcji, by zaoszczędzone środki udostępnić innym. Jednostki te są pożyczkodawcami. Z drugiej strony występują jednostki (osoby, instytucje), które dla realizacji swoich zamierzeń nie posiadają środków finansowych lub posiadają je w niedostatecznej ilości i są skłonne pożyczyć je na określony okres, po określonej cenie. Jednostki te są pożyczkobiorcami. Wynagrodzeniem dla pożyczkodawcy i kosztem dla pożyczkobiorcy jest jednocześnie stopa procentowa, identyfikowana jako cena pieniądza na rynku. Jest zrozumiałe, że pożyczkodawcy są zainteresowani, by cena pieniądza była jak największa, podczas gdy pożyczkobiorcy, by koszt uzyskania pieniądza był jak najmniejszy.

Rynek finansowy jest zatem instytucją gospodarki, na której następuje zetknięcie popytu i podaży środków finansowych, i w konsekwencji, wyznaczona zostaje jego cena. W konsekwencji możemy powiedzieć, że dzięki rynkowi finansowemu środki finansowe przekształcają się w kapitał finansowy, tj. dają możliwość generowania zysków.

Kryterium podziału (bardzo umownym) jest struktura czasowa strumieni finansowych będących przedmiotem transakcji na rynku. Przyjmuje się, że transakcje średnio i długoterminowe, charakteryzujące się horyzontem czasowym co najmniej jeden rok lub bez określonego w momencie transakcji horyzontu, należą do rynku kapitałowego. Transakcje krótkookresowe, z horyzontem krótszym niż rok, należą do rynku pieniężnego. Podane wyżej kryterium podziału nie jest ścisłe. Podmiot oferujący kapitał (np. kredytodawca) może ex ante użyczać kapitału na krótki okres, podczas gdy podmiot zasilany w kapitał (np. kredytobiorca) może faktycznie go użytkować w dłuższym okresie czasu. Przyjęto zatem, że decydujące znaczenie ma określenie czasu, w ciągu którego podmiot zasilany rozporządza faktycznie środkami finansowymi uzyskanymi na rynku finansowym.

Rynek pieniądza krajowego obejmuje transakcje związane z przemieszczaniem krótkoterminowych kapitałów w formie depozytów i kredytów bankowych, jak również w postaci specjalistycznych instrumentów finansowych jakimi są weksle, czeki, bony oraz certyfikaty pieniężne. Podstawową funkcją rynku pieniężnego jest zapewnienie krótookresowej płynności środków pieniężnych tj. dostosowanie nadwyżek środków do ich niedoborów. Na tym rynku dokonywana jest wycena kapitału krótkookresowego. Przedmiotem obrotu jest pieniądz traktowany jako specyficzny towar.

Rynek walutowy umożliwia dokonywanie transakcji kupna - sprzedaży walut różnych krajów w celu regulowania zobowiązań płatniczych w obcych walutach, jak również w celach spekulacyjnych (wykorzystanie różnic kursowych) lub interwencyjnych (kupno - sprzedaż obcej waluty przez bank centralny w celu utrzymania kursu waluty krajowej). Rynek walutowy organizuje zatem wymianę jednej waluty na drugą, umożliwia przepływy kapitałów między rynkami krajowymi (lokalnymi) oraz określa stosunki wymiany walut, tj. kursy walutowe.

 

W rzeczywistości następuje stałe przemieszczanie się kapitału między wymienionymi segmentami rynku finansowego. Np. banki mogą w określonym zakresie (przy zachowaniu płynności) transformować wkłady krótkookresowe na kredyty długo i średnioterminowe. Niekiedy również kredytobiory mogą, za zgodą banków, odraczać spłatę kredytu krótkookresowego, przekształcając go w kredyt długookresowy.

W innym ujęciu podział rynku finansowego odbywa się według kryterium celu zużytkowania kapitału pieniężnego. W tym rozumieniu środki uzyskane na ryku kapitałowym przeznaczane są na cele inwestycyjne, natomiast środki pieniężne uzyskiwane na rynku pieniężnym służą pokryciu zapotrzebowania na kapitał obrotowy. Również kryterium celu użytkowania kapitału nie zawsze jest precyzyjne. Zdarza się bowiem, że kapitały formalnie krótkookresowe służą finansowaniu inwestycji, zaś kapitały długoterminowe bywają wykorzystane na cele

obrotowe.

 

Uczestnikami rynku finansowego są:

- bank centralny - realizuje on politykę monetarną państwa, poprzez regulację podaży pieniądza i popytu na pieniądz. Osiąga to przez organizowanie transakcji za pomocą instrumentów rynku pieniężnego (bonów skarbowych). Transakcje te nazywa się operacjami otwartego rynku. Nadto bank centralny wpływają na popyt i podaż pieniądza poprzez ustalanie bazowych stóp procentowych, ustalanie wysokości obowiązkowych rezerw (dla działalności bankowej). Banki centralne prowadzą też transakcje na rynkach walutowych w celu regulowania kursu wymiany waluty krajowej względem innych i w konsekwencji regulowania strumieni przepływów kapitałów (szczególnie krótkookresowych);

- banki komercyjne - poszukują na rynku środków (działalność depozytowa) i organizują rynek ich zbytu (działalność kredytowa, inwestycyjna, lokacyjna). Banki komercyjne zatem poprzez swoją działalność na rynku finansowym (szczególnie pieniężnym) powinny zapewnić odpowiednią płynność finansową, optymalną stopę zysku od zainwestowanych kapitałów oraz możliwie najniższy koszt pozyskiwania kapitałów;

- instytucje rynku kapitałowego (Komisja Papierów Wartościowych i Giełd, Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych, domy maklerskie, Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie, CeTO w Warszawie),

- pozabankowe instytucje finansowe - fundusze inwestycyjne, fundusze venture capital (podwyższonego ryzyka), fundusze emerytalne, firmy ubezpieczeniowe. Instytucje te są przede wszystkim instytucjonalnymi inwestorami na rynku kapitałowym;

- emitenci papierów wartościowych,

- inwestorzy indywidualni oraz zbiorowi.

 

 

Rynek papierów wartościowych, będący segmentem rynku kapitałowego, można podzielić na:

- publiczny,

- niepubliczny.

 

Kryterium podziału jest forma nadzoru nad rynkiem, jego zasięg i charakter. Rynek publiczny jest rynkiem dostępnym dla dużej (w Polsce więcej niż 300 osób), bądź nieoznaczonej liczby osób. Jest to rynek specjalnie regulowany, dostęp do tego rynku jest koncesjonowany (szczegółowiej o tym w dalszej części tekstu).

Rynek niepubliczny (prywatny) jest rynkiem ograniczonym, skierowanym zwykle do określonej liczby osób. Jego funkcjonowanie wynika z ogólnych reguł prawnych, regulujących stosunki gospodarcze w Polsce (kodeks cywilny i kodeks handlowy).

Zarówno na rynku publicznym jaki i niepublicznym wyodrębnia się rynki: pierwotny i wtórny. Kryterium podziału jest tutaj charakter funkcji wypełnianych przez dany segment rynku.

Rynek pierwotny jest tym segmentem rynku kapitałowego na którym występuje emitent papieru wartościowego (bezpośrednio lub przez upoważnionego przedstawiciela). Emitent jest instytucją, której decyzja kreuje papier wartościowy. Emitent stara się znaleźć pierwszych nabywców (inwestorów) wykreowanych papierów wartościowych. Pierwotny rynek kapitałowy umożliwia zatem skuteczne wykreowanie i uplasowanie na rynku papieru wartościowego.

Na rynku pierwotnym mamy zatem do czynienia z tzw. emisją nową (obejmowaną po raz pierwszy). O sile rynku stanowi sprawność i częstotliwość emisji pierwotnych. Emisja papierów wartościowych oznacza dla emitenta albo zaciąganie pożyczki (emisja obligacji lub innych papierów dłużnych) albo powiększanie własnego kapitału akcyjnego w drodze emisji akcji bądź udziałów.

 

Rynek pierwotny spełnia zatem dwie podstawowe funkcje:

- umożliwia pozyskiwanie kapitału przez emitenta,

- umożliwia rynkową alokację kapitałów w gospodarce, tj. przepływ kapitałów z sektorów, które oferują mniejsze dochody (stopy zwrotów), do tych które zdaniem inwestorów, będą oferowały wyższe dochody w przyszłość.

Rynek wtórny jest rynkiem transakcji bez udziału emitenta, w którym występują inwestorzy. Przedmiotami transakcji na tym rynku są papiery uprzednio skutecznie wykreowane na rynku pierwotnym. Funkcjami rynku wtórnego są zatem:

- zapewnienie płynności, tj. umożliwienie zamiany jednego papieru wartościowego na inny, bez opóźnienia i bez istotnej straty na zysku, w ostatniej instancji każdy papier wartościowy powinien być zamienialny na pieniądz; płynność rynku zapewnia więc, że rynek kapitałowy jest jednorodny,

- rynkowa wycena papierów wartościowych; rynek wtórny daje możliwość wyznaczenia w każdym momencie ceny (kursu) danego waloru, po której możliwe jest zawarcie jak największej liczby transakcji; cena rynkowa kształtuje się pod wpływem tego jak inwestorzy interpretują informacje odnoszące się zarówno do całego rynku, jak również odnoszące się do każdego indywidualnego emitenta.

 

 

Transakcje rynku wtórnego odbywają się na zorganizowanych rynkach nazywanych giełdami, bądź regulowanymi rynkami pozagiełdowymi.

Giełdy można klasyfikować w//g różnych kryteriów jak: przedmiot obrotów, znaczenie giełdy, jej status prawny.

Z uwagi na przedmiot obrotów giełdowych wyodrębniamy:

- towarowe - koncentrują one handel towarami masowymi, dla których można ustalić cechy typowe nadając im walor zamienności,

- usług - koncentrują handel typowymi usługami np. giełdy frachtowe i ubezpieczeniowe, na których zawierane są kontrakty przewozowe, a także kontrakty ubezpieczeniowe,

- papierów wartościowych.

Giełdę papierów wartościowych określa się zwykle jako instytucjonalną formę rynku kapitałowego. Inaczej jest to rynek, na którym przedmiotem obrotu są papiery wartościowe.

 

Z uwagi na znaczenie (zasięg) wyróżniamy giełdy:

- o znaczeniu międzynarodowym (np. NYSE, American Stock Exchnge w NY, ISE w Londynie, giełdy papierów wartościowych w Tokio, Frankfurcie, Paryżu, Hong Kongu), giełdy terminowe w Chicago - Chicago Board of Trade (CBOT), Chicago Mercantile Exchange (CME),

- o zasięgu krajowym lub lokalnym (np. lokalne giełdy towarowe).

 

 

Niezależnie od rodzaju giełdy spełnia ona następujące funkcje:

- zapewnia płynność, czyli swobodny obrót kapitałem finansowym, w konsekwencji czego istnieje możliwość zamiany niepłynnych wierzytelności na pieniądz gotówkowy lub inne wierzytelności finansowe,

- umożliwia rynkową wycenę walorów na niej notowanych,

- zapewnia koncentrację obrotów,

- zwiększa bezpieczeństwo transakcji.

 

Wyróżnia się zasadniczo dwa systemy notowań kursów papierów wartościowych na giełdach:

- notowania punktowe - według kursu ustalonego, gdy cena ustalana jest albo raz na sesję (fixing jednokrotny) lub wielokrotnie w czasie sesji giełdowej (fixing wielokrotny). Transakcje są rozliczane po ustalonej wcześniej cenie. Cena ta jest ustalana tak, by obrót danym papierem wartościowym był jak największy. Cena jest ustalana zatem w konsekwencji analizy złożonych wcześniej przez inwestorów zleceń kupna i sprzedaży. Jest to zatem rynek kierowany zleceniami,

- notowania ciągłe - według kursu zmiennego, gdy transakcje są ustalane według różnych cen, zależne od aktualnego (w danym momencie popytu i podaży). Na początku każdej sesji ustalany jest kurs otwarcia (ustalany np. tak jak punktowy), na końcu jest kurs zamknięcia (kurs ostatniej transakcji), który może być kursem otwarcia dnia następnego. Rynek z tak ustalanymi cenami jest to rynek kierowany cenami. W istocie możemy powiedzieć, że ceny mają w trakcie sesji swoje rozkłady.

 

_______________________________________________

więcej materiałów i notatek na www.wkuwanko.pl

Wkuwanko.pl jako podmiot świadczący usługę hostingu materiałów edukacyjnych nie ponosi odpowiedzialności za ich zawartość.

Aby zgłosić naruszenie prawa autorskiego napisz do nas.

ikona Pobierz ten dokument

Wróć do kategorii

wkuwanko.pl

Wasze komentarze: dodaj komentarz

  • Nie ma jeszcze komentarzy do tego materiału.

Materiały w kategorii Rynek kapitałowy [95]

  • podgląd pobierz opis 01. Struktura rynku kapitałowego
  • podgląd pobierz opis 02. Inwestowanie bezpośrednie i pośrednie
  • podgląd pobierz opis 03. Rodzaje papierów wartościowych
  • podgląd pobierz opis 04. Prawo rynku kapitałowego na tle systemu prawa w Polsce
  • podgląd pobierz opis 05. Źródła prawa w zakresie publicznego obrotu papierami wartościowymi
  • podgląd pobierz opis 06. Ustawa prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi - przepisy og...
  • podgląd pobierz opis 07. Komisja Papierów Wartościowych i Giełd
  • podgląd pobierz opis 08. Działalność maklerska
  • podgląd pobierz opis 09. Wprowadzanie papierów wartościowych do publicznego obrotu
  • podgląd pobierz opis 10. Rynek regulowany
  • podgląd pobierz opis 11. Rynek giełdowy
  • podgląd pobierz opis 12. Rynek pozagiełdowy
  • podgląd pobierz opis 13. Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych
  • podgląd pobierz opis 14. Znaczne pakiety akcji
  • podgląd pobierz opis 16. Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie
  • podgląd pobierz opis 17. Warunki i tryb dopuszczania do obrotu giełdowego
  • podgląd pobierz opis 18. Wprowadzanie papierów wartościowych do obrotu giełdowego
  • podgląd pobierz opis 19. Papiery wartościowe notowane na GPW w Warszawie
  • podgląd pobierz opis 20. Instrumenty pochodne
  • podgląd pobierz opis 21. Indeksy giełdowe
[ Misja ] [ Regulamin ] [ Kontakt ] [ Reklama ]   © wkuwanko.pl 2008-2019 właściciel serwisu SZLIFF

Partnerzy: matzoo.pl matmag.pl batmat.pl onlinefm.pl pisupisu.pl Matematyka radio online